Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwościz dnia 1 czerwca 2024 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości - Regulamin urzędowania sądów powszechnych Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych Dział I - Przepisy wstępne Dział II - Organizacja sądów Rozdział 1 - Nazwy sądów Rozdział 2 - Urządzenia zewnętrzne i wewnętrzne sądu Rozdział 3 - Wewnętrzna struktura organizacyjna sądów Rozdział 4 - Biuro Obsługi Interesantów Rozdział 5 - Czynności prezesa, dyrektora sądu oraz innych osób w sądzie Rozdział 6 - Czynności związane z tworzeniem i znoszeniem sądów lub zmianą obszaru właściwości Rozdział 7 - Czas urzędowania, urlopy Dział III - Czynności sądów apelacyjnych, okręgowych i rejonowych Rozdział 1 - Przepisy wspólne dla wszystkich rodzajów spraw Rozdział 2 - Czynności przewodniczącego wydziału, przewodniczącego posiedzenia lub rozprawy, orzeczników oraz asystentów sędziego Rozdział 3 - Przygotowanie posiedzenia lub rozprawy Rozdział 4 - Wokandy sądowe Rozdział 5 - Doręczenia Rozdział 6 - Przechowywanie dowodów rzeczowych lub przedmiotów oględzin oraz inne czynności w postępowaniu sądowym Rozdział 7 - Przebieg i porządek posiedzenia lub rozprawy Rozdział 8 - Orzeczenia Rozdział 9 - Zarządzanie informacją i obieg dokumentów w sądach Rozdział 10 - Pomoc sądowa Rozdział 11 - Należności sądowe Dział IV - Czynności w sprawach cywilnych, gospodarczych, wieczystoksięgowych, rodzinnych i nieletnich, pracy i ubezpieczeń społecznych oraz w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym Rozdział 1 - Przepisy wspólne Rozdział 2 - Posiedzenia Rozdział 3 - Sprawy z zakresu prawa rzeczowego Rozdział 4 - Sprawy z zakresu prawa spadkowego Rozdział 5 - Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w wydziałach gospodarczych Rozdział 6 - Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w wydziałach pracy oraz wydziałach pracy i ubezpieczeń społecznych Rozdział 7 - Przepisy szczególne w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym Rozdział 8 - Przepisy szczególne w sprawach wieczystoksięgowych Rozdział 9 - Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w wydziałach rodzinnych i nieletnich Rozdział 10 - Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym Dział V - Czynności w sprawach karnych o przestępstwa i wykroczenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Zawiadomienia, wezwania, doręczenia Rozdział 3 - Stosowanie środków zapobiegawczych i postępowanie z osobami pozbawionymi wolności. Rozdział 4 - Postępowanie w sprawach europejskiego nakazu aresztowania i poszukiwań międzynarodowych Rozdział 5 - Dostęp do danych Systemu Informacyjnego Schengen Rozdział 6 - Współpraca sądów z krajowymi punktami kontaktowymi Europejskiej Sieci Sądowej i przedstawicielem krajowym w Eurojust Rozdział 7 - Postępowanie w sprawach wystąpienia do państwa członkowskiego Unii Europejskiej oraz w sprawach wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności Rozdział 8 - Czynności w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu przyspieszonym Rozdział 9 - Czynności w sprawach o wykroczenia Rozdział 10 - Wykonywanie orzeczeń sądowych Dział VI - Przepisy przejściowe i końcowe Załącznik nr 1 - Informacja o podziale czynności oraz sposobie uczestniczenia w przydziale spraw w Sądzie (wzór) Załącznik nr 2 - Szczegółowy opis identyfikatora Treść obwieszczenia 1. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2514), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: 1) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2022 r. zmieniającym rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2822); 2) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 maja 2023 r. zmieniającym rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1036); 3) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 maja 2023 r. zmieniającym rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1078); 4) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 września 2023 r. zmieniającym rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1810); 5) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 listopada 2023 r. zmieniającym rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2420); 6) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 grudnia 2023 r. zmieniającym rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2637); 7) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 lutego 2024 r. zmieniającym rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 149). 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje: 1) § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2022 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2822), które stanowią: „ § 2. 1. Do postępowań prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, 1855, 2582 i 2600) oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, z późn. zm.a)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r. poz. 472, 1236 i 2054 oraz z 2022 r. poz. 22, 655, 1855 i 2600.), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy § 317, § 391a, § 397a, § 398 i § 414 rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. 2. W przypadku wydania przez sąd odwoławczy wyroku przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, termin wskazany w § 391a ust. 1 rozporządzenia, zmienianego w § 1, rozpoczyna bieg od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. ” ; 2) § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 maja 2023 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1036), który stanowi: „ § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ; 3) § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 maja 2023 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1078), które stanowią: „ § 2. Informację, o której mowa w § 31 ust. 2 pkt 2b rozporządzenia zmienianego w § 1, po raz pierwszy dyrektor sądu przedstawia prezesowi sądu w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ; 4) § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 września 2023 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1810), który stanowi: „ § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 15 września 2023 r. ” ; 5) § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 listopada 2023 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2420), który stanowi: „ § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 15 listopada 2023 r. ” ; 6) § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 grudnia 2023 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2637), który stanowi: „ § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ” ; 7) § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 lutego 2024 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 149), które stanowią: „ § 2. Do spraw, o których mowa w § 43 ust. 1a rozporządzenia zmienianego w § 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ” . a) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r. poz. 472, 1236 i 2054 oraz z 2022 r. poz. 22, 655, 1855 i 2600. Załącznik - Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych Na podstawie art. 41 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334) zarządza się, co następuje: Dział I Przepisy wstępne § 1. Rozporządzenie określa wewnętrzną organizację i porządek funkcjonowania sądów powszechnych, zwanych dalej „sądami”, szczegółowe zasady przydziału spraw, sposób realizacji zadań związanych z funkcjonowaniem Europejskiej Sieci Sądowej w sprawach cywilnych i handlowych, porządek czynności podejmowanych w sądach, porządek urzędowania organów sądów i wykonywania zadań sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych pełniących funkcje kierownicze, tok czynności administracyjnych w sprawach należących do właściwości sądów, dopuszczalne systemy i rozkład czasu urzędowania, warunki i tryb udostępniania i przesyłania akt i dokumentów z akt oraz warunki udostępniania pomieszczeń dla uczestników postępowania, świadków i innych osób przebywających w sądach. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) komórka organizacyjna sądu - wydział, oddział, biuro, samodzielną sekcję, zespół kuratorskiej służby sądowej, opiniodawczy zespół sądowych specjalistów i inną wyodrębnioną jednostkę funkcjonującą w strukturze sądu; 2) sesja - ogół spraw rozpoznawanych przez jeden skład sądu w tym samym dniu na posiedzeniach jawnych lub rozprawach; 3) dzień sesyjny - dzień przeznaczony na odbycie sesji lub dzień, w którym odbywa się sesja; 4) właściwy wydział - wydział, w którym dana sprawa jest lub powinna być rozpoznawana; 5) sprawy pilne: a1)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 maja 2023 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1078), które weszło w życie z dniem 22 czerwca 2023 r.) sprawy w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania, sprawy, w których jest stosowane tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, a także sprawy, w których orzeczono środek zabezpieczający, sprawy rozpoznawane w postępowaniu przyspieszonym, sprawy z rozdziału XXV ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17), zwanej dalej „K.k.”, oraz sprawy zagrożone przedawnieniem karalności czynu albo przedawnieniem wykonania kary, zadania sądu w postępowaniu przygotowawczym, w których przesłuchanie świadka odbywa się przez sąd na podstawie art. 185a-185c albo art. 316 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37), zwanej dalej „K.p.k.”, oraz sprawy o zastosowanie środka detencyjnego w postaci umieszczenia cudzoziemca w strzeżonym ośrodku lub zastosowania wobec niego aresztu dla cudzoziemców, a także sprawy, w których wykonywana jest kara pozbawienia wolności albo inna kara lub środek przymusu skutkujący pozbawieniem wolności, jeżeli rozstrzygnięcie sądu dotyczy zwolnienia osoby pozbawionej wolności z zakładu karnego lub aresztu śledczego albo jest niezbędne do wykonania takiej kary lub środka przymusu w tym zakładzie lub areszcie, b) wnioski o udzielenie zabezpieczenia, c) wnioski o nadanie klauzuli wykonalności, d) sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, wymagające wydania zarządzenia w trybie art. 569 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, 1606, 1615, 1667, 1860 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 858, 859 i 863.), zwanej dalej „K.p.c.”, sprawy, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2123 oraz z 2023 r. poz. 1972), sprawy dotyczące umieszczenia nieletniego w schronisku dla nieletnich, sprawy, w których nieletni został umieszczony w schronisku dla nieletnich oraz sprawy dotyczące umieszczenia małoletniego cudzoziemca w placówce opiekuńczo - wychowawczej, jak również czynności z zakresu postępowania wykonawczego w wyżej wymienionych sprawach, a także sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosków o ustanowienie kuratora w celu reprezentowania interesów małoletnich w postępowaniu przed sądem lub innym organem, e) sprawy z zakresu prawa pracy związane z roszczeniami pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę bez wypowiedzenia z winy pracownika, f) sprawy z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych dotyczące przyznania lub wstrzymania prawa do emerytury lub renty, g) skargi na czynności komornika, h) sprawy o naruszenie posiadania, i) sprawy z powództwa i przeciwko syndykowi oraz zarządcy ustanowionemu w postępowaniu restrukturyzacyjnym, j) sprawy, o których mowa w ustawie z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (Dz. U. z 2022 r. poz. 1689), k) sprawy, w których uwzględniono skargę złożoną w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725), albo orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stwierdzono naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, l) wnioski o zatwierdzenie układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu i otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, m) sprawy o wpis do księgi wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu rozpoznawczym lub ustanowieniu zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości na podstawie postanowienia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, n) sprawy z wniosku, o którym mowa w art. 11a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej3)Tytuł ustawy zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 535), która weszła w życie z dniem 22 czerwca 2023 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 424 i 834), a także sprawy wszczęte na skutek zażalenia na nakaz lub zakaz wydany przez funkcjonariusza Policji na podstawie art. 15aa ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145) albo żołnierza Żandarmerii Wojskowej na podstawie art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1266 i 1860), o) sprawy dotyczące podziału sumy uzyskanej z egzekucji, p) sprawy, w których oskarżonym jest sędzia lub prokurator, r) sprawy o uchylenie, stwierdzenie nieważności oraz ustalenie istnienia albo nieistnienia uchwał spółek kapitałowych, s) zadania sądu przesłuchania osoby w trybie zabezpieczenia dowodu lub co do której zachodzi obawa, że nie będzie można jej przesłuchać na rozprawie, t) sprawy, o których mowa w art. 579 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1605 i 1720), u) sprawy o wpisanie hipoteki umownej do księgi wieczystej, v) sprawy o wpis do księgi wieczystej lub sprawy o założenie księgi wieczystej, jeżeli ich rozpoznanie jest niezbędne do rozpoznania wniosku o wpisanie hipoteki umownej do księgi wieczystej, w4)Dodana przez § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 września 2023 r. zmieniającego rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1810), które weszło w życie z dniem 15 września 2023 r.) sprawy, o których mowa w art. 5164 § 1 i 4, art. 5509 § 1 i 3 oraz art. 5807 § 1 i 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96); 6) zastępowanie sędziego, asesora sądowego lub referendarza sądowego - zastępowanie w czynnościach orzecznika, o którym mowa w art. 45 § 1 oraz art. 151b § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, zwanej dalej „ustawą”; 7) zadanie sądu - czynności sądu niebędące sprawami, podlegające odrębnej rejestracji w odpowiednich urządzeniach ewidencyjnych; 8) referat - ogół niezakończonych spraw przydzielonych danemu sędziemu, asesorowi sądowemu lub referendarzowi sądowemu; 9) orzecznik - sędziego, asesora sądowego oraz referendarza sądowego; 10) referent - sędziego, asesora sądowego oraz referendarza sądowego, któremu przydzielono daną sprawę; 11) sędzia - sędziego i asesora sądowego, chyba że rozporządzenie stanowi inaczej odnosząc się wyłącznie do sędziego albo asesora sądowego; 12) przewodniczący posiedzenia lub rozprawy - sędziego lub asesora sądowego przewodniczącego składowi rozpoznającemu sprawę albo sędziego, asesora sądowego lub referendarza sądowego rozpoznającego sprawę w składzie jednoosobowym; 13) osoba funkcyjna - prezesa sądu, przewodniczącego wydziału lub kierownika sekcji wydziału oraz ich zastępców; 14) pion - wydziały sądu rozpoznające sprawy odpowiednio: a) karne i wykroczeniowe, b) cywilne, c) rodzinne i nieletnich, d) gospodarcze, e) pracy i ubezpieczeń społecznych; 15) transkrypcja - transkrypcję w rozumieniu art. 158 § 4 K.p.c., a także przekład w rozumieniu K.p.k. i ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2022 r. poz. 1124 oraz z 2023 r. poz. 1963), zwanej dalej „K.p.w.”; 16) SLPS - system teleinformatyczny służący do losowego przydziału spraw i zadań sądu, działający w oparciu o generator liczb losowych (System Losowego Przydziału Spraw). Dział II Organizacja sądów Rozdział 1 Nazwy sądów § 3. 1. Nazwę sądu apelacyjnego, okręgowego i rejonowego ustala się zgodnie z nazwą miejscowości stanowiącej jego siedzibę. W razie utworzenia sądu rejonowego obejmującego swoją właściwością dwie lub więcej miejscowości, z których jedna jest znacząco większa, ale nie stanowi jego siedziby, nazwę sądu można określić zgodnie z nazwą największej miejscowości, którą sąd obejmuje swoją właściwością. 2. Jeżeli dwa lub więcej sądów ma tę samą siedzibę, nazwy sądów uzupełnia się przez wskazanie co najmniej jednej jednostki administracyjnej położonej w obszarze właściwości miejscowej danego sądu lub części obszaru miejscowości lub innego elementu odróżniającego. 3. Nazwę sądu funkcjonującego w tymczasowej siedzibie uzupełnia się przez dodanie wyrazów: „z tymczasową siedzibą w... „. § 4. Ośrodki zamiejscowe sądów okręgowych oraz wydziały zamiejscowe sądów okręgowych i rejonowych używają nazwy sądu z dodaniem odpowiednio wyrazów: „Ośrodek Zamiejscowy w... „, „Wydział Zamiejscowy w... „. § 5. Nazwy sądów, ustalone w sposób określony w § 3 i § 4, są używane na pieczęciach urzędowych, w orzeczeniach i dokumentach wydawanych przez sąd, umieszczane na aktach spraw i w pismach wychodzących z sądu, a także na stronach internetowych sądu. § 6. W orzeczeniach, na aktach spraw sądowych oraz w pismach wychodzących z poszczególnych wydziałów lub innych komórek organizacyjnych sądu, oprócz sygnatury akt i nazwy sądu, podaje się również nazwę właściwego wydziału lub innej komórki organizacyjnej. Rozdział 2 Urządzenia zewnętrzne i wewnętrzne sądu § 7. 1. Na zewnątrz budynku, w którym mieści się sąd, w widocznym miejscu umieszcza się tablicę z nazwą sądu oraz godłem państwowym. Jeżeli nazwa sądu jest określona zgodnie z § 3 ust. 2, na tablicy można pominąć stanowiące część nazwy osobne wskazanie miejscowości będącej siedzibą sądu. 2. Jeżeli w budynku mieści się więcej niż jeden sąd, dla każdego sądu na zewnątrz budynku umieszcza się odrębną tablicę, o której mowa w ust. 1. § 8. Na budynkach, w których mieszczą się tymczasowe siedziby sądów oraz ośrodki i wydziały zamiejscowe sądów, umie