Oraz również wywodziła się od polskiej szlachty pochodzącej głównie z Mazowsza, która przeniosła się na tereny Wielkiego Księstwa Litewskiego, jak w przypadku wyżej wymienionego Konstantyna Kalinowskiego, kóry pochodził ze szlacheckiego rodu Kalinowskich herbu Kalinowa wywodzącego się z Mazowsza (ich protoplastą był Andrzej, który poległ pod Obertynem w XVI wieku). Występowały też przypadki rodów germańskich, które spolonizowały siebie na przestrzeni wieków, jak w przypadku Emilii Plater. Wybór polskiej świadomość narodowej czynił ich Litwinami historycznymi. Polska świadomość narodowa była również jedynym elementem łączącym tę tak różnorodną etnicznie grupę. Starolitwini byli uważani za jednych z największych polskich patriotów ze względu na swój udział w powstaniach narodowych i często postrzegali siebie jako większych patriotów niż Koroniarzy właśnie z tego powodu.
Tło historyczne lewo|mały|220x220px|Współczesna Litwa z pokazanymi podziałami administracyjnymi (gubernatorstwami) byłego Imperium Rosyjskiego (1867–1914). Początek polskości na Litwie wiązał się z napływem kolejnych fal osadniczych z Mazowsza i Podlasia.