Akcja „Za Bugiem” – kryptonim szeregu antyukraińskich działań (mających znamiona czystki etnicznej) przeprowadzonych przez NSZ na terytorium Lubelszczyzny w okresie od lutego do czerwca 1945 r., mających na celu zmuszenie ludności ukraińskiej i uznanej za takową do wyjazdu na teren USSR, jak i jej częściową fizyczną eliminację.
Oddziały NSZ od lutego do początku czerwca 1945 r. przeprowadziły szereg antyukraińskich akcji na terenie Lubelszczyzny, pod ogólnym kryptonimem „Za Bugiem”, w myśl wytycznych z 23 lutego 1945 r. wydanych najprawdopodobniej na szczeblu KO XVI i KZW NSZ przez kpt./ppłk.Tadeusza Zielińskiego „Wujka”. Działania te poległy na dokonywaniu zabójstw ludności ukraińskiej, i uznanej za takową (a także rabunków na jej szkodę), w celu zmuszenia jej do wyjazdu na teren USSR, co miało doprowadzić do uczynienia terenu czysto polskim etnicznie. Badacz omawianego tematu dr Zajączkowski przyznaje, że „Aby stać się ofiarą napaści, wystarczyło mieć wówczas inną niż polska narodowość i odmienne od rzymskokatolickiego wyznanie (…)”. Ofiarą akcji „Za Bugiem” został m.in. przedwojenny naczelny kapelan Wojska Polskiego wyznania prawosławnego Bazyli Martysz, który – co interesujące – zdecydowanie czuł się Polakiem. Do końca maja 1945 r. zginęło najprawdopodobniej ok. 90 Ukraińców i osób posądzonych o ukraińskie pochodzenie.