Instrument wpisuje się w szerszy proces europejskiej integracji obronnej, której dynamika wzrosła po 2022 r. OSW wskazywał, że dla oceny długofalowych skutków instrumentu kluczowe jest rozróżnienie między dwoma celami, które SAFE ma jednocześnie realizować: zwiększeniem zdolności obronnych państw członkowskich oraz wzmocnieniem europejskiego przemysłu obronnego. Cele te mogą pozostawać w sprzeczności, szczególnie gdy operacyjnie optymalne zakupy wskazują na dostawców spoza obszaru kwalifikowalnego instrumentu.
Podstawa prawna Instrument ustanowiono rozporządzeniem Rady (UE) 2025/1106 z 27 maja 2025 roku, przyjętym na podstawie artykułu 122 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Wybór podstawy prawnej i jego konsekwencje Artykuł 122 TFUE dotyczy środków stosownych do sytuacji gospodarczej, w szczególności w przypadku poważnych trudności w zaopatrzeniu w niektóre produkty. Przepis ten umożliwia przyjęcie rozporządzenia przez Radę UE na wniosek Komisji bez udziału Parlamentu Europejskiego w roli współustawodawcy. W analizie OSW wskazywano, że wybór tej ścieżki legislacyjnej zamiast artykułu 173 lub 182 TFUE skutkuje ograniczeniem demokratycznej kontroli nad instrumentem o wielodekadowym horyzoncie zobowiązań.