Utwory węglonośne karbonu są odsłonięte także w podziemnych kopalniach węgla kamiennego, a na obrzeżach Zagłębia, w podziemnych kopalniach cynku i ołowiu, odsłonięte są utwory triasowe.
Górnośląskie Zagłębie Węglowe jest zagłębiem typu paraliczno–limnicznego, czyli pokłady węgla zaczęły się tworzyć początkowo w zatokach płytkiego morza, a następnie, po odcięciu tych zatok od morza, w jeziorach.
Strefa węglonośna występuje na różnej głębokości: we wschodniej części o głębokości do 2400 m, a w zachodniej – do 4600 m. Wiercenia wykazują, że sięga ona może jeszcze głębiej, nawet do głębokości 6000 m.
Obszar i eksploatacja Obszar Górnośląskiego Zagłębia Węglowego w granicach Polski szacowany jest na około 5400 km². Złoża eksploatowane zajmują aktualnie około 1100 km², czyli około 19% powierzchni. Złoża rezerwowe: o zasobach rozpoznanych (w kategorii C1) zajmują 660 km² (11%), o zasobach rozpoznanych wstępnie (w kategorii C2) zajmują 765 km² (13%), wyeksploatowane lub zaniechane zajmują 635 km² (11%).
Około 27% powierzchni zajmują obszary perspektywiczne, gdzie oszacowano zasoby występujące w strefie głębokości do 1000 m.