Pomorskiej 16; władze miejskie zakupują kryty powóz sanitarny służący do przewożenia chorych w nagłych wypadkach 1903 – powstaje w Bydgoszczy niejawne polskie Towarzystwo Lekarzy NadnoteckichMrozek Zdzisław: Bydgoskie Towarzystwo Lekarskie (1921-1939) [w:] Kalendarz Bydgoski 1983; równolegle, oficjalnie istnieje niemiecki Związek Lekarzy w Bydgoszczy (niem. Ärzlicher Verein Bromberg) 1904 – w październiku staraniem Centralnego Niemieckiego Komitetu dla Budowy Zakładów Przeciwgruźliczych powstaje drugie w zaborze pruskim sanatorium dla płucnochorych w Smukale, połączone z miastem koleją wąskotorowąKorpalska Walentyna: Sanatorium Przeciwgruźlicze w Smukale koło Bydgoszczy [w:] Kronika Bydgoska XXVI (2004). Bydgoszcz 2005 1908 – uruchomienie oddziału medycznego dla chorych wenerycznie kobiet 1909 – 2 kwietnia powstaje Lecznica dla Niemowląt przy pl. Kościeleckich zwana ochronką cesarzowej Wiktorii Augusty (niem. Auguste Wiktoria Heim) 1914 – od września powstaje ok. 20 lazaretów dla rannych żołnierzy niemieckich przywożonych z frontu; funkcję tę spełniają m.in. Seminarium Nauczycielskie przy ul. Bernardyńskiej, szpital na Bielawach, szpital św.