Występuje zwłaszcza u kapeluszy higrofanicznych.
Powierzchnia kapelusza może być gładka, włóknista, kosmkowa, zamszowa, pokryta łatkami. Może być strefowana (gdy występują na niej koncentryczne pierścienie, jak np. u mleczaja rydza). Może też być sucha, lepka lub śluzowata.
Brzeg kapelusza może być podwinięty, prosty lub wywinięty do góry. Często zmienia się to w trakcie rozwoju grzyba; początkowo brzeg jest podwinięty, gdyż strzępki w środkowej części kapelusza rosną szybciej, niż na brzegu, później ulega wyprostowaniu, czasami brzeg rozwija się nadal i staje się wywinięty do góry. Może być sterylny (gdy hymenofor nie dochodzi do samego brzegu) lub płodny. Brzeg może być ostry lub zaokrąglony, może być równy lub postrzępiony. Istotna jest też barwa; często jest innej barwy niż kapelusz
Barwa. Kapelusz może być ubarwiony jednolicie, lub wielobarwnie. Istnieje ogromna paleta barw u różnych gatunków. Często w obrębie jednego gatunku istnieje duża zmienność ubarwienia. U niektórych grzybów kapelusze silnie zmieniają barwę pod wpływem wilgoci (są higrofaniczne);