Z rąk niemieckich Mikulczyce przeszły w dniach 24–28 stycznia 1945 roku, wraz z wejściem Armii Czerwonej. Naczelnikiem Zarządu Gminy, a potem także pierwszym burmistrzem został Wincenty Gawlik. mały|250x250px|Junacy Powszechnej organizacji Służba Polsce podczas budowy Osiedla Mikulczyce w 1949 r. W celu rozwoju terytorialnego Zabrza decyzją Rady Ministrów 1 kwietnia 1951 roku rozwiązano gminę wiejską Mikulczyce, a jej teren włączono w granice administracyjne miasta.
W 1945 roku po opuszczeniu miasta przez Niemców w Mikulczycach ukazało się pierwsze na terenach tzw. Ziem Odzyskanych pismo polskie pt. „Gazeta Mikulczycka”. W tym samym czasie nazwa kopalni „Abwehrgrube” została zmieniona na „Mikulczyce”, a ona sama przeszła pod zarząd Zabrzańskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego. 1 października 1960 połączono ją z kopalnią Rokitnica, a 1 stycznia 1970 z kopalnią Ludwig-Concordia. W 1973 połączono ją z kopalnią Pstrowski, obecnie, wraz z częścią mikulczycką, zlikwidowaną.