Jesienią 1840 objął stanowisko farmaceuty-asystenta w Burgu koło Magdeburga. W 1841 zachorował na tyfus, jednak szczęśliwie wyleczył się u rodziców w Letschinie. Później pracował jako asystent farmaceuty w aptekach Lipsku, Dreźnie, u ojca w Letschinie i znów w Berlinie, w „Polskiej Aptece” Juliusa Eduarda Schachta.

Od 1 kwietnia 1844 do 31 marca 1845 odbył służbę wojskową jako jednoroczny ochotnik w 2. Regimencie Grenadierów Gwardii Cesarza Franciszka (), którą ukończył w stopniu kaprala. Wówczas też odbył swoją pierwszą 14-dniową podróż do Anglii na zaproszenie swojego szkolnego przyjaciela Hermanna Scherza. 8 grudnia 1845 zaręczył się z Emilie Rouanet-Kummer (1824–1902).

W marcu 1847 uzyskał licencję „farmaceuty pierwszej klasy”. Pracował wówczas w aptece „Pod Czarnym Orłem” () na Georgenkirchplatz. W 1848, w czasie „Rewolucji marcowej”, Fontane brał udział w tak zwanych „bitwach barykadowych”. W tym czasie opublikował cztery dość radykalne teksty w Berliner Zeitungshalle, organie wydawniczym Centralnego Komitetu Demokratów NiemiecWolfgang Jürries (Hrsg.): Wendland-Lexikon, Band 1 L-K, Köhring Verlag, Lüchow 2000, S. 136..