Ze względu na swoje położenie na Saharze Mauretania jest często wyłączana spośród państw Afryki Zachodniej.
Warunki naturalne thumb|Topografia Afryki Zachodniej Przeważającą część terytorium Afryki Zachodniej zajmują równiny z wysokością bezwzględną nieprzekraczającą 300 m n.p.m. – wyżej położone tereny występują tylko lokalnie: najwyższe wzniesienie w Afryce Zachodniej to Bintumani w Sierra Leone (1948 m n.p.m.) lub – jeśli uznać przynależność Kamerunu do tego regionu – Góra Kamerun (4095 m n.p.m.). Położenie w obszarze zachodniego Sudanu sprawia, że region ten cechuje się klimatem półsuchym z przeważającą roślinnością charakterystyczną dla obszaru sawann z porą suchą przeważnie w okresie od listopada do marca. Jedynie w obszarze wybrzeży Zatoki Gwinejskiej, zwłaszcza w południowo-wschodniej części regionu (na terytoriach Nigerii i Kamerunu), a także lokalnie wzdłuż rzek pojawia się wilgotny las równikowy. Na północnych terenach Afryki Zachodniej, leżących w strefie Sahelu, przylegającej bezpośrednio do Sahary, występuje duże zagrożenie pustynnieniem – tereny nadające się pod uprawy często występują tam jedynie wzdłuż rzek.
Przez obszar Afryki Zachodniej przepływa kilka ważnych rzek Afryki, m.in.