thumb|Macierzanka nadobna thumb|Macierzanka tymianek Macierzanka (Thymus L.) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia ok. 220, 270 lub 300 gatunków. Różnice wynikają m.in. z różnic w statusie wielu taksonów wyodrębnianych jako osobne gatunki lub włączanych jako taksony wewnątrzgatunkowe (w tym w dużej części reprezentujące podgatunki i odmiany macierzanki piaskowej Thymus serpyllum). Macierzanki występują w Europie, północnej Afryce, w strefie umiarkowanego klimatu w Azji. Do flory Polski należy w zależności od ujęcia systematycznego 8 lub 10 gatunków.
Rośliny te rosną najczęściej w nasłonecznionych murawach i zbiorowiskach krzewinkowych, w miejscach suchych, piaszczystych lub skalistych, często na terenach górskich. Popularnie uprawianym gatunkiem jest macierzanka tymianek, stosowana jako przyprawa. Kilka innych gatunków wykorzystywanych jest jako rośliny ozdobne.
Rozmieszczenie geograficzne thumb|Macierzanka halna thumb|Thymus degenii Zasięg rodzaju obejmuje całą Europę (gdzie rośnie 66 gatunków), znaczną część Azji (bez jej południowej części, na wschodzie sięgając po Japonię) oraz północną Afrykę.