Pierwsza wersja powieści, początkowo zatytułowana Elinor and Marianne, została napisana około 1795 rokuRobert P. Irvine w przywoływanej Jane Austen podaje inną datę: lata 1797–1798., gdy Austen miała 19 lat. Myślą przewodnią książki jest kontrast charakterów dwóch sióstr – rozważnej EleonorySpolszczenie niektórych imion za najpopularniejszym w Polsce przekładem Anny Przedpełskiej-Trzeciakowskiej. i romantycznej Marianny. Postacie sióstr miały swój daleki pierwowzór w samej Jane Austen i jej siostrze Cassandrze, przy czym autorka siebie samą przedstawiła jako tę uczuciową. Jednak w ostatecznej wersji powieści charaktery obu bohaterek są już bardziej skomplikowane.
Rozważna i romantyczna to pierwsza powieść Jane Austen, która ujrzała światło dzienne. Pisarka wydała ją na własny koszt, pod pseudonimem The Lady. Rozważna i romantyczna zdobyła bardzo pochlebne recenzje – w lutym 1812 pierwsza z nich, zamieszczona w Critical Review, chwaliła powieść tymi słowami: „doskonale napisana; bohaterowie pochodzą ze szlachty, ich postacie są naturalne i zręcznie zbudowane. Akcja jest wiarygodna, wysoce zajmująca i zabawna;