Budowa i zasada działania Głównym elementem filtra gąbkowego jest duża gąbka syntetyczna o ziarnistości (wielkości porów) dobranych w zależności od oczekiwanego efektu i rodzaju filtracji, w kształcie wysokiego walca lub prostopadłościanu o podstawie kwadratu (rzadziej sześcio- czy wielokąta}, stanowiąca złoże filtracyjne. Prostopadle, począwszy od jednego z krótszych boków, przez środek gąbki, jest wydrążony otwór zakończony ślepo w jej wnętrzu kilka centymetrów od powierzchni podstawy. W tym otworze, na wcisk, obsadzona jest plastikowa rurka (o średnicy kilka milimetrów większej niż średnica otworu w gąbce) z nawierconymi na całej powierzchni znajdującej się w gąbce otworkami. Do wystającego z gąbki końca rurki przytwierdzona jest pompa lub głowica wodna wymuszająca przepływ wody. Cały filtr najczęściej montuje się pionowo za pompę lub głowice wodną przy pomocy ich przyssawek do szyby akwarium, lub na wieszaku zwisającym z górnej krawędzi szyby akwarium. Pompa przez rurkę z otworkami zasysa wodę z akwarium przez całą objętość gąbki i wyrzuca z powrotem do akwarium. Cały filtr, wraz z pompą musi być zanurzony pod powierzchnia wody, gąbka nie powinna dotykać podłoża w akwarium ani szyby przy której się znajduje.