W skład herbu wchodzi krzyż łysogórskich benedyktynów oraz herby województw sandomierskiego i krakowskiego z okresu Rzeczypospolitej Szlacheckiej.
W czasach I Rzeczypospolitej większa część obszaru obecnego województwa świętokrzyskiego wchodziła w skład ziemi sandomierskiej. Natomiast część terenów współczesnych powiatów jędrzejowskiego i kazimierskiego znajdowała się w ówczesnym województwie krakowskim. Granica między województwami przebiegała na linii rzek Nidzicy i Nidy.
W pierwszym polu tarczy znajduje się herb benedyktynów łysogórskich – podwójny złoty krzyż na błękitnym polu. Jego wyższe ramię jest krótsze od dolnego. Podwójny krzyż nosi nazwę arcybiskupiego lub patriarchalnego. Nazywany jest także karawaką. Symbol ten pochodzi z Bizancjum. Do Europy krzyże te trafiły w postaci relikwiarzy, z których większość powstała w XII wieku za panowania cesarza Manuela I Komnena. Do Polski relikwiarz świętokrzyski trafił prawdopodobnie z Węgier, skąd przywiózł go król Stefan V w 1270. Na początku XIV w.