Senat w okresie królewskim miał najprawdopodobniej funkcję doradczą. Należeli do niego przedstawiciele możnych rodów (pierwotnie stu). Znaczenia nabierał w okresie bezkrólewia, kiedy to wyznaczał interrexów tzn. urzędników wypełniających obowiązki króla i zmieniających się co pięć dni. Trwało to do momentu wyboru nowego władcy zatwierdzanego przez senat.
Obok króla i senatu, trzecim organem władzy było zgromadzenie ludowe (łac. comitia curiata). Niewiele o nim wiadomo poza faktem, że głosowano na nim według kurii, które były, jak w innych miastach latyńskich, pozostałością podziałów rodowych z okresu przedmiejskiego.
Przeciwieństwem patrycjuszy byli plebejusze. Monopol na władzę, jaki uzurpowali sobie patrycjusze, spowodował konflikt z plebejuszami, którzy podjęli walkę o polityczne równouprawnienie. Od 445 roku p.n.e. dozwolono na małżeństwa patrycjuszy z córkami plebejuszy. W roku 367 p.n.e. uzyskali dostęp do senatu rzymskiego, a pełnię równych praw uzyskali w roku 287 p.n.e. Walka o podział władzy zakończyła się na początku III w. p.n.e., gdy ustaliła się chwiejna równowaga między obiema grupami.