Historia Ośrodek Studiów Wschodnich został założony w 1990 r. z inicjatywy Marka Karpia. Powołanie nastąpiło na podstawie uchwały Rady Ministrów z 22 grudnia 1990Okręt Koszykowa, Warszawa 2007, s. 28–29.. OSW początkowo formalnie podlegał Ministerstwu Współpracy Gospodarczej z ZagranicąOkręt Koszykowa, Warszawa 2007, s. 29., następnie Ministerstwu Gospodarki, a obecnie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
12 czerwca 2006 Ośrodkowi nadano imię zmarłego dwa lata wcześniej założyciela.
OSW stał się państwową osobą prawną na mocy Ustawy o Ośrodku Studiów Wschodnich im. Marka Karpia z dnia 15 lipca 2011 roku (Dz.U. z 2011 nr 173, poz. 1029).
Działalność Działalność Ośrodka jest finansowana w całości z budżetu państwa w ramach części 16, dziale 750 i rozdziale 75061. – Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Budżet OSW na rok 2026 wynosił 20,5 miliona złotych.
Siedziba OSW mieści się w Warszawie przy ul. Koszykowej 6a.
Tematy badań OSW Początkowo w OSW analizowano wyłącznie sytuację na obszarze postradzieckim. W połowie lat 90. rozszerzono badania o Bałkany i państwa Europy Środkowej. W 2005 r.