Monopol informacyjny państwa został przełamany przez powstanie niezależnego, podziemnego ruchu wydawniczego, który nie podlegał żadnej formie cenzury, co na małą skalę miało miejsce jeszcze do początku lat 50. XX wieku, a na większą stało się faktem w połowie lat 70. W lipcu 1981 GUKPPiW przekształcony został w Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk.
Od 1981 decyzje Urzędu mogły być zaskarżane przed sądami administracyjnymi, wprowadzono także możliwość zaznaczania ingerencji cenzorskich.
mały|Stopki redakcyjne książek wydanych w okresie PRL. Podkreślone sygnatury cenzorów z GUKPPiW.
Pod koniec istnienia GUKPiW liczba zatrudnionych wynosiła 465 osób (na przełomie lat 1989/1990), a planowany na utrzymanie tej instytucji budżet na rok 1990 wynosił bez mała pięć miliardów ówczesnych złotych.
GUKPiW został zniesiony 5 czerwca 1990 na mocy Ustawy z dnia 11 kwietnia 1990 r. o uchyleniu ustawy o kontroli publikacji i widowisk, zniesieniu organów tej kontroli oraz o zmianie ustawy - Prawo prasowe (), ale już od zwycięstwa Komitetów Obywatelskich „Solidarności” w wyborach 4 czerwca 1989 w praktyce ograniczył pełnienie swych funkcji, choć zdarzały się pojedyncze przypadki cięć.