Okazja nadarzyła się wkrótce, kiedy nowy król Anglii Wilhelm III Orański, stworzył plan wykorzystania waldensów do walki dywersyjnej na tyłach armii króla Francji Ludwika XIV.
Wyszkolony i uzbrojony oddział około tysiąca ludzi (w tym ponad 60% waldensów) w połowie kwietnia 1689 przepłynął w nocy Jezioro Lemańskie i przebył 200 km aż do ojczystych alpejskich dolin waldensów. Ta operacja wojskowa wykorzystała efekt zaskoczenia i nie napotkała niemal żadnego oporu- jedyne krwawe starcie miało miejsce 23 kwietnia w dolinie Suze (poległo 30% ludzi z oddziału). Nowi katoliccy osadnicy uciekli w panice, pozostawiając puste osady. Waldensi szybko zorganizowali na miejscu obronę tak skutecznie, że plan marszałka Catinata, aby pokonać ich przed nadejściem zimy, nie powiódł się. 2 maja 1690 4000 dragonów z królewskich wojsk francuskich nie mogło pokonać 300 partyzantów-waldensów, którzy jednak musieli uciec w nocy wobec przewagi wroga. Kilka dni później książę Sabaudii zerwał sojusz z Francją i nawiązał sojusz z Anglią, co zablokowało francuską akcję wojskową przeciwko waldensom. W 1694 książę zagwarantował waldensom bezpieczeństwo w edykcie o tolerancji, jednak zamknął ich doliny i stworzył dla waldensów getto.
Rozmach i śmiałość operacji wojskowej, zwanej "Wspaniałym Powrotem", uczyniły z niej jedno z najważniejszych wydarzeń w historii waldensów oraz symbol walki o ojczyznę.
Przypisy
Kategoria:Waldensi