W 1972 kard. Julius Döpfner, ówczesny przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec, mianował go sekretarzem Komisji Duszpasterskiej tej Konferencji. Zaczął wówczas współpracować ze stowarzyszeniami, ruchami i różnymi instytucjami kościelnymi w Niemczech. Doświadczenie to wykorzystał podczas Synodu diecezji RFN (1972–1975). 27 października 1975 papież Paweł VI mianował go biskupem pomocniczym Paderborn, ze stolicą tytularną Naissus. Sakrę biskupią przyjął w katedrze w Paderborn 1 lutego 1976 z rąk miejscowego arcybiskupa Johannesa Joachima Degenhardta, któremu towarzyszyli arcybiskup Monachium kardynał Julius Döpfner i biskup pomocniczy Paderborn Paul Nordhues.
W marcu 1980, z nominacji papieża Jana Pawła II, został wiceprzewodniczącym Papieskiej Rady ds. Świeckich. Został również konsultorem innych dykasterii Kurii. Papież powierzył mu ad personam pieczę nad apostolatem International Catholic Charismatic Renewal Office (Katolickiej Odnowy Charyzmatycznej) i Drogi Neokatechumenalnej. Pełnił tę funkcję do grudnia 1995. Był inicjatorem powstania Międzynarodowego Ośrodka Młodzieżowego San Lorenzo w Rzymie, otwartego 13 marca 1983. 2 grudnia 1995 został podniesiony do godności arcybiskupa i mianowany przewodniczącym Papieskiej Rady „Cor Unum”, koordynującej działalność charytatywną Kościoła katolickiego.