Komitet Noblowski uznał go za jednego z największych pisarzy historycznych.

Theodor Mommsen był przede wszystkim prawnikiem – wybitnym znawcą prawa rzymskiego.

Jego brat August, wnuk Wilhelm oraz prawnukowie, Hans i Wolfgang, zgodnie z tradycją rodzinną, również zostali historykami.

Był historykiem przychylnym Hakacie i popierał działania antypolskie. Popierał działania zmierzające do zjednoczenia Niemiec.

Proszony o skomentowanie I Konferencji Haskiej odpowiedział Konferencja pokoju wydaje mi się błędem drukarskim w historii świata - a o takich błędach nie pisze się komentarzyAndrzej J. Kamiński, Stanowisko Niemiec na pierwszej konferencji haskiej (1899) Poznań 1962, s. 66..

7 grudnia 1893 jako obcokrajowiec został odznaczony austro-węgierską Odznaką Honorową za Dzieła Sztuki i Umiejętności.

Był członkiem zagranicznym Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk.

Dzieła Najważniejsze dzieło Theodora Mommsena, za które otrzymał Nagrodę Nobla, to Historia Rzymu (Römische Geschichte) obejmująca czasy do roku 46 przed Chrystusem (tomy 1–3 wydano w latach 1854–1856; tom 5 wydano w roku 1885; tom 4 [czasy cesarstwa] nie został wydany). Praca ta odznacza się żywością stylu i śmiałością idei;