Historia Czasy kozackie thumb|Widok z lotu ptaka na dawną twierdzę Od XVI do I połowy XVIII wieku ziemie współczesnego Kropywnickiego i przyległe mu tereny były w posiadaniu Siczy Zaporoskiej. Tutaj znajdowały się rozproszone zimowe kwatery Kozaków Zaporoskich: słobody i przysiółki. Kolonizacja miejscowości terenów Zadniepru, jak wówczas nazywano obszar między Dnieprem a Południowym Bugiem, rozpoczęła się na przełomie XVII i XVIII wieku za sprawą Kozaków pułków myrodzkiego i połtawskiegoПоселення задніпрських місць до утворення Нової Сербії в документах середини XVIII століття / А. В. Пивовар. – К.: Академперіодика, 2003. – 336 с..
Miasto powstało w 1784 pod nazwą Jelizawietgrad (, Jelisawietgrad; , Jełysawethrad), w pobliżu Twierdzy św. Elżbiety, zbudowanej przez ukraińskich Kozaków na zamówienie Rosjan w 1754 roku na południe od terytorium określanym ówcześnie jako Nowa Serbiaна доповіді Сената «Генваря 4 дня 1752 года подписано Ея императорского Величества рукою тако: быть по сему, а данную генерал майору Глебову инструкцию велено оной крепости учинить наперед план и для рассмотрения прислать в военную коллегию». Центральний державний військово-історичний архів Росії Ф.349, інв.№ 9, спр.1445, стор.2-4.. Pierwotna nazwa założonego miasta nawiązuje właśnie do twierdzy i osoby jej patronki.