Stanowiska UE Komisja Europejska w raporcie z 2003 Szersza Europa zainicjowała ogłoszoną w 2004 roku europejską politykę sąsiedztwa. Objęła ona państwa, które znajdowały się w sąsiedztwie Unii i zawiązały z nią stosunki (umowy stowarzyszeniowe, porozumienia). Włodzimierz Cimoszewicz zadeklarował w swoim przemówieniu, że Polska jest gotowa do podzielenia się wiedzą w sprawie polityki wschodniej, jednak w tym czasie ta propozycja nie uzyskała aprobaty.
Historia Partnerstwo Wschodnie zakłada zacieśnienie współpracy z Białorusią, Ukrainą, Mołdawią, Gruzją, Azerbejdżanem i Armenią. Głównym twórcą inicjatywy jest Polska, popierana przez Szwecję. Przejawem realizacji projektu mają być preferencje handlowe, ułatwienia wizowe i programy pomocowe. W zamiarach polskiego rządu w dłuższej perspektywie Partnerstwo Wschodnie ma przygotować objęte nim państwa do akcesji. Inicjatywa spotkała się z poparciem przewodniczącego Komisji Europejskiej oraz przywódców pozostałych państw Unii w czasie czerwcowego szczytu Rady Europejskiej w 2008.