Kieszonka retrakcyjna – wciągnięcie zwykle części błony bębenkowej do wnętrza jamy bębenkowej. Powstaje ona w przypadku osłabienia elementów włóknistego szkieletu stanowiącego rusztowanie błony bębenkowej. Z punktu widzenia klinicznego jest ona przepukliną, której wrota stanowi otwór (rozejście się) elementów warstwy włóknistej a worek – zewnętrzna warstwa naskórkowa błony. Kieszenie retrakcyjne powstają najczęściej przez wpuklenie części wiotkiej (błony Schrapnella) lub kwadrantu tylno-górnego błony bębenkowej. Z punktu widzenia klinicznego kieszonki retrakcyjne stanowią ważny problem dla otolaryngologów, gdyż może się w nich rozwijać perlak, zarówno pierwotny jak i wtórny. Są więc one stanem przedperlakowym.
Przyczyny Najczęstszą przyczyną powstawania wpukleń w błonie bębenkowej będących kieszonkami retrakcyjnymi są wszystkie stany przebiegające z nieprawidłową wentylacją jamy bębenkowej, które najczęściej są spowodowane zaburzeniem drożności trąbki słuchowej. wysiękowe zapalenie ucha środkowego przerost migdałka gardłowego Kieszonki retrakcyjne mogą także tworzyć się po wykonanych wcześniej tympanoplastykach w przeszczepionych błonach bębenkowych. Jeżeli były one wykonane jako leczenie przewlekłego perlakowego zapalenia ucha środkowego, mogą być wtedy źródłem nawrotu perlaka.