Dzieciństwo i młodość Urodził się 22 marca 1797 roku w pałacu Następców Tronu (niem. Kronprinzenpalais) w Berlinie. Wychowywaniem księcia koronnego – zgodnie z obowiązującymi wówczas trendami – zajmował się – rektor szkoły pedagogicznej w Magdeburgu. Już w wieku 10 lat został mianowany przez swego ojca oficerem (podporucznikiem)Theo Aronson, Cesarze niemieccy 1871–1918, Mira Czarnecka (tłumacz), Wydawnictwo Literackie, Kraków 1998, s. 14. (po pamiętnej klęsce pod Jeną i Auerstedt). W 1814 uczestniczył w kampanii antynapoleońskiej, podczas której otrzymał pruski Krzyż Żelazny. Po pobycie we Francji zajmował się dowodzeniem jednym z batalionów w Szczecinie, po czym otrzymywał kolejne awanse w wojsku. W 1829 odznaczony Orderem Orła BiałegoKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, 2008, s. 291.. Trudne lata młodości ukształtowały charakter i osobowość przyszłego cesarza. Zrodziły w nim potrzebę stabilności, poszanowanie prostoty oraz niezachwiane przekonanie o konieczności posiadania niezwyciężonej armiiTheo Aronson, op. cit., s. 14..
Po rozstaniu z Elizą Radziwiłłówną zaręczył się w 1830 z księżniczką Augustą z Saksonii-Weimaru-Eisenach – córką wielkiego księcia sasko-weimarskiego.