Historia powstania i rozwój W końcu lat 60. władze partyjne i państwowe ówczesnej Polski rozważały kierunki reformy oświaty w perspektywie roku 2000. Zaplanowano utworzenie wyższych szkół nauczycielskich. Komunistycznym władzom zależało na stworzeniu nowych szkół, niezależnych od istniejących uniwersytetów, kształcących nauczycieli, którzy swoją pracą dydaktyczno-wychowawczą wspieraliby porządek ustrojowy PRL. Początkowo rozważano powstanie szkół nauczycielskich jedynie w Warszawie, Poznaniu i Szczecinie. Później uwzględniono także inne miasta prowincjonalne. W Olsztynie powstać miała filia Uniwersytetu Warszawskiego. Na początku roku 1969 przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej M. Gotowiec powołał doc. dr Jana Sikorę (kierownik Katedry Ekonomii Politycznej w Wyższej Szkole Rolniczej w Olsztynie) na organizatora wyższej szkoły zawodowej kształcącej nauczycieli.
Uczelnia została powołana w czerwcu 1969 r. jako Wyższa Szkoła Nauczycielska w OlsztynieRozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 1969 r. w sprawie utworzenia Wyższych Szkół Nauczycielskich w Bydgoszczy, Kielcach, Olsztynie i Słupsku.