Analiza wyglądu zabudowań chłopskich potwierdza, że kmieć gospodarujący na większym obszarze miał większą chałupę. Kmiecie byli zobowiązani do odrabiania pańszczyzny na rzecz folwarku: zazwyczaj wykonywanej wołami, końmi wraz z wozem, pługiem, broną. Na Pomorzu Gdańskim i ziemi chełmińskiej bogatych kmieci gospodarzących na 2-4 łanowych gospodarstwach nazywano gburami. Na poszczególnych ziemiach polskich widać znaczne zróżnicowanie wielkości gospodarstw uprawianych przez kmieci, np. w Wielkopolsce i na Mazowszu średnio gospodarstwa wielkości jednego łana (około 17 ha) lub półłanowe, w Małopolsce rozdrobnione – ćwierćłanowe. Ulegały one zmniejszeniu z powodu podziałów związanych z dziedziczeniem lub niemożności obrobienia własnego gospodarstwa przy wzrastającej pańszczyźnie.