Litwa Środkowa powstała po zaaranżowanym przez Józefa Piłsudskiego tzw. buncie złożonej z Polaków pochodzących z Wileńszczyzny 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Lucjana Żeligowskiego. „Zbuntowane” oddziały obejmowały także wydzielone oddziały dywizji ochotniczej oraz 211 i 13 Pułk Ułanów, które zawczasu Piłsudski podporządkował 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Siły gen. Żeligowskiego podjęły marsz na Wilno 9 października rano z linii Gierwiszki - Koniuchy - Bieniakonie przy biernej postawie Litwinów – tylko w rejonie Jaszun doszło do starcia, w trakcie którego oddziały polskie opanowały mosty na Mereczance, ponosząc dość dotkliwe straty.
Następnego dnia po drobnych potyczkach oddziały gen. Żeligowskiego wkroczyły do Wilna, z którego urzędy litewskie zawczasu się ewakuowały, ostrzeliwane przez wileńskich cywilów. 12 października gen. Żeligowski proklamował powstanie Republiki Litwy Środkowej.
Doprowadzono w ten sposób do zerwania zawartej dwa dni wcześniej w Suwałkach polsko-litewskiej umowy wojskowej o demarkacji, która wytyczała tymczasową granicę polsko-litewską (była ona wyznaczona tylko do miejscowości Bastuny).