Pionierską grą, w której zastosowano całkiem nowe rozwiązania, była wydana 1997 gra Grand Theft Auto. Gra ta stała się formą symulacji życia, gdzie całe środowisko jest zintegrowane z głównymi wątkami fabuły na innym poziomie rozgrywki, niż ma to miejsce np. w grach fabularnych. W grach tego rodzaju, opartych na symulacji świata, gracz ma możliwość poruszania się oraz interakcji z otoczeniem w całym środowisku gry (ograniczonym jedynie wielkością mapy) nawet bez rozpoczynania fabularnego wątku, jaki ta gra ma do zaoferowania. Duży nacisk w takiej rozgrywce jest nałożony na samą interakcję z otoczeniem, ona sama już stanowi dla gracza dużą część zabawy. Przykładem może tu być, wspomniana już gra GTA i rozjeżdżanie niewinnych przechodniów bez konkretnego celu.
Charakterystyka Twórcy gier opartych na otwartym świecie, są zmuszeni ograniczyć jednak w niektórych miejscach taką rozgrywkę. Gra może stać się w jakimś punkcie liniowa, co może być podyktowane ograniczeniami projektowania, poziomem trudności lub też samą fabułą gry. W zależności od gier gracz posiada również większą lub mniejszą „wolność” poruszania się po świecie.