Odznaka mogła być nadana także innej osobie, która okazała bezpośrednią pomoc jednostkom organizacyjnym Służby Więziennej.
Odznaka „Za zasługi dla więziennictwa”, jak dotychczas jej poprzedniczka, dzieli się na trzy stopnie, które nadawane są z zachowaniem kolejności. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszcza się odstępstwo od tej zasady. Odznaka może być też nadawana pośmiertnie.
Opis odznaki Odznaka „Za zasługi dla więziennictwa”, nie różni się niczym od odznaki „Za zasługi w pracy penitencjarnej”: ma kształt okrągłego medalu o średnicy 35 mm, wykonanego w tombaku, odpowiednio patynowanego, posrebrzanego lub pozłacanego. Na awersie umieszczono w otoku napis: „MINISTER SPRAWIEDLIWOŚCI ZASŁUŻONEMU”. a pośrodku, na tle ciemnoczerwonej emalii wizerunek godła państwowego w kolorze srebrnym.