W ciągu lat 70. XIX wieku stańczycy, jako "młody" odłam krakowskich konserwatystów, stopniowo przejmowali kierownictwo tego stronnictwa od jego założycieli (należeli do nich Antoni Zygmunt Helcel i Paweł Popiel)B. Szlachta, Z dziejów polskiego konserwatyzmu, Kraków 2003, s. 69–105. W 1877 reprezentujący stańczyków Stanisław Koźmian został członkiem redakcji "Czasu", czyniąc z dziennika organ swojego ugrupowaniaHistoria prasy polskiej. Prasa polska w latach 1864–1918, red. J. Łojek, Warszawa 1976, s. 140..
Stańczycy zmierzali do rozszerzenia praw narodowych w Galicji przy zachowaniu lojalności wobec Austrii. Dominowali w Kole Polskim w austriackiej Radzie Państwa. Stańczycy upatrywali w powstaniach narodowych i konspiracji przyczynę największych klęsk półwiecza. Wzywali do współpracy z zaborcą. Zwalczali tendencje rewolucyjne, optując za powolną, kontrolowaną przez elitę ewolucją społeczno-polityczną. Z obawą patrzyli na emancypację polityczną chłopstwa i robotników fabrycznych. W 1907 ugrupowanie przekształciło się w Stronnictwo Prawicy Narodowej.