Źródła hagiograficzne Najstarsza redakcja legendy wyszła spod pióra hiszpańskiego duchownego o imieniu Raguel. Nie zachowały się żadne inne pisma tego autora. Dziełko powstało między 925 a 967. Raguel podkreślił czystość i ujmującą urodę Pelagiusza, jak również jego pobożność, którą wzmocnił jeszcze okres uwięzienia. Po trzech i pół latach chłopak został przyprowadzony do króla (może emira), który słyszał o jego urodzie. Król zaproponował mu wysokie urzędy, za cenę przejścia na islam. Pelagiusz odmówił. W odpowiedzi król miał go „dotknąć” (łac. tangere ioculariter), co ma być rozumiane jako propozycja seksualna. Hiszpan miał odpowiedzieć uderzeniem napastnika w twarz i opluciem go. Król miał kusić go następnie przyprowadzeniem innych młodzieńców. Pelagiusz zrzucił z siebie kosztowne ubrania, ofiarowane mu przez króla. Jako karę władca kazał go pociąć na kawałki a ciało wrzucić do rzeki. Doczesne szczątki męczennika zebrali chrześcijanie z Kordoby: głowę ukryto w kościele św. Cypriana zaś ciało w Kościele św. Genezjusza. Reguel wymienił dzień męczeństwa − 26 czerwca. Według obliczeń współczesnych byłby to przełom lat 925-926. Hagiograf porównuje Pelagiusza do Chrystusa.