Podczas gdy działacze związani dotąd z grupą „młodych” skupili się na organizacji powstania zbrojnego w Bułgarii, duchowieństwo prawosławne zajmowało się tworzeniem szkół i zwalczaniem propagandy greckiej w Macedonii i Tracji.
W zastępstwie uwięzionego hierarchy urząd egzarchy objął metropolita łowecki Józef, który zachował go także po zwolnieniu Antyma w 1878. Po wybuchu wojny rosyjsko-tureckiej w 1877 bułgarscy biskupi musieli opuścić swoje katedry w Macedonii. Patriarchat Konstantynopolitański starał się następnie uzyskać u władz tureckich zgodę na skierowanie na ich miejsce hierarchów greckich.
W Bułgarii Do I wojny światowej Egzarchat Bułgarski odgrywał znaczną rolę w utworzonym po kongresie berlińskim Księstwie Bułgarskim, prowadził także swoje administratury w Turcji i w Rumelii Wschodniej. Siedzibą egzarchy pozostawał KonstantynopolI. Dimitrov, Bulgarian Christianity [w:] . Wszyscy prawosławni biskupi oraz przedstawiciel Monasteru Rylskiego weszli automatycznie do Zgromadzenia Ustawodawczego opracowującego konstytucję nowego państwa, zaś były egzarcha Antym przewodniczył zgromadzeniu.