1a tej ustawy system opierał się na zasadach: solidarności społecznej, samorządności, samofinansowania, prawa wolnego wyboru świadczeniodawcy i kasy chorych, zapewnienia równego dostępu do świadczeń, działalności kas chorych nie dla zysku, gospodarności i celowości działania, gwarancji państwa.
Po reformie ubezpieczeń społecznych z 1 stycznia 1999 r. składka zdrowotna (początkowo w wysokości 7,5% dochodu brutto) była odprowadzana przez pracodawców do ZUS, a następnie przekazywana kasom chorych. 1 stycznia 2004 r. kasy chorych zlikwidowano, a funkcję płatnika przejął Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ).
Zasady objęcia powszechnym ubezpieczeniem oraz zakres świadczeń finansowanych ze środków publicznych określa Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.. Podmiotem odpowiedzialnym za powszechną opiekę zdrowotną w Polsce jest NFZ.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego dotyczy 35 grup, w tym m.in. pracowników, rolników, osób prowadzących działalność pozarolniczą, duchownych, żołnierzy, policjantów, studentów, bezrobotnych oraz emerytów i rencistów.