Jednocześnie właśnie dzięki swojej pojemności znajduje on szerokie zastosowanie, gdyż daje się dookreślać przez zestawienie z pojęciami bliskoznacznymi, takimi jak pamięć zbiorowa, polityka historyczna czy kultura historyczna.
Definicje pojęcia Programową definicję kultury pamięci przedstawił Christoph Cornelißen, uznając ją za:
Pojęcie to używane jest również w węższym znaczeniu: dotyczy wówczas ekspansji praktyk upamiętniania pod koniec XX i na początku XXI w., dotyczących przede wszystkim spuścizny II wojny światowej, w szczególności zaś Holokaustu. W tym znaczeniu stosuje je przede wszystkim Aleida Assmann.
Definicje Cornelißena i Assmann łączą się ze sobą, bowiem konieczność przepracowania przeszłości i traum związanych z historią XX wieku przyczyniła się do naukowego zainteresowania tematyką pamięci i stworzenia pojęcia opisującego sposoby obchodzenia się z przeszłością. Choć w ramach studiów nad pamięcią (memory studies) centralne miejsce wciąż zajmuje Holokaust i II wojna światowa, coraz częściej pojawiają się prace nawiązujące do szerszego ujęcia kultury pamięci.