Historia Inicjatywa utworzenia szlaku „Via Carpatia" powstała w 2006 r. Szczegóły związane z trasą zostały ustalone 27 października 2006 w Łańcucie, podczas zorganizowanej w tym celu międzynarodowej konferencji pt. „Jedna droga – cztery kraje", z udziałem m.in. prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Ministrowie transportu Litwy, Polski, Słowacji i Węgier podpisali wówczas tzw. „Deklarację Łańcucką". W październiku 2010 r. do inicjatywy przystąpiły Bułgaria, Rumunia oraz Grecja, a w kolejnych latach dołączyła Ukraina jako kraj partnerski.
Koncepcja powstania takiego połączenia komunikacyjnego była omawiana również w trakcie wizyty premier Polski Beaty Szydło w Budapeszcie na spotkaniu z premierem Węgier Viktorem Orbánem 9 lutego 2016 roku.
W kwietniu 2022 roku, we wspólnym oświadczeniu po polsko-słowackich konsultacjach międzyrządowych, Polska i Słowacja wskazały na znaczenie korytarza Bałtyk–Morze Czarne–Morze Egejskie, integrującego szlaki Via Carpatia i Rail Carpatia, oraz zadeklarowały poparcie dla włączenia tego korytarza do sieci TEN-T.