Przykładowo, publikacja Sądka z 1995 r. opisuje badanie próbujące rozstrzygnąć, czy kłopoty uczniów szkolnych z opanowaniem materiału wynikają jedynie z poziomu możliwości intelektualnych ucznia, czy też podlegają wpływowi innego czynnika. Badacz przeprowadził szereg analiz w ramach modeli liniowo-strukturalnych, szukając przyczyn osiągnięć i niepowodzeń w toku nauki szkolnej (biorąc pod uwagi takie predyktory, jak poczucie zagrożenia psychologicznego, motywację wewnętrzną, poczucie skuteczności poznawczej, schemat własnych zdolności, oraz bezradność intelektualną). Z przeprowadzonych badań wynika, iż lęk związany z obawą przed niskimi ocenami negatywnie wpływa na postępy ucznia. Po uwzględnieniu czynnika bezradności intelektualnej związek pomiędzy powyższymi zmiennymi zanika całkowicie. Z powyższego wynika, iż lęk potęguje w uczniu poczucie bezradności intelektualnej, co z kolei wpływa niekorzystnie na osiągnięcia szkolne uczniów. Istotność stanu bezradności intelektualnej jako mediatora potwierdziła seria badań przedstawiona w pracy.
centruj|ramka|Ryc. 2.
Test Sobela Sobel zaproponował w 1982 r. prosty test istotności modelu mediacji podobny do testu t-Studenta, obliczany ze wzoru:
gdzie: – wariancja – wariancja