Pojmowanie pamięci jako zdolności oznacza przypisanie jej funkcji umysłu, lub jednej z jego czynności, której mechanizm nie jest wystarczająco wyjaśniony ani przez neurologów, ani przez psychologów. Ten punkt widzenia pozwala na opisanie pamięci jako skutku zapamiętywania. Z kolei pojmowanie pamięci jako efektu ludzkiej zdolności kieruje naszą uwagę na treści zapamiętane - pamięć staje się zatem wytworem umysłu ludzkiego. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z pamięcią, jak nazywa to Kaniowska, w sensie czynnościowym, w drugim - z przedmiotowym. Według autorki nie można oddzielić tych dwóch aspektów od siebie, co prowadzi do tego, że trudno zdefiniować pojęcie pamięci. W efekcie zamiast definicji, powstają rozmaite klasyfikacje rodzajów pamięci. Wyróżniając rodzaje mamy przeświadczenie, że tym samym wskazujemy na złożoność problemu oraz wykazujemy, iż jakkolwiek wciąż nie jesteśmy w stanie opisać i zrozumieć w pełni fenomenu pamięci, to przynajmniej zdajemy sobie sprawę ze stopnia skomplikowania przedmiotu.