Sadaba (Sádaba en castellano) ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza situau en a comarca de Cinco Villas. A suya población ye de 1.692 habitants (2007) en una superficie de 129 km² y una densidat de 13,12 hab/km².

Toponimia En un texto de 1263 de l'Archivo d'a Corona d'Aragón ye escrito como Sadava la Viella.

Historia Ye fácil que Sadaba siga una ciudat d'os suessetans anterior a os romanos; a man d'a localidat, encara que en termin municipal d'Uncastiello, bi ha as runas d'una ciudat prerromana y os restos d'una gran villa romana. En termin de Sadaba u muit amanaus, bi ha d'atros molimentos romanos, como o Mausoleu d'os Atilios (clamau popularment l'altar d'os moros), a clamada Sinoga que en realidat ye una capiella romana, y atros.

En a Edat Meya Sadaba perteneixeba a os musulmans Banu Qasi, y yera o centro d'as actividaz militars musulmanas contra os castiellos cristianos que bi ha a o norte: castiello d'Uncastiello y castiello de Sibirana en Uncastiello, castiello de Luesia en Luesia, castiello de Royta y castiello de Sos d'o Rey Catolico en Sos d'o Rei Catolico, castiello de Castiliscar en Castiliscar, y d'atros. O lugar en que prencipiaban as incursions musulmanas yera o castiello de Sadaba, que hue ye chunto a la villa de Sadaba.

Demografía

Administración Reparto de concellers Eleccions municipalsArchivo electoral Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 Partido de los Socialistas de Aragón 6 6 6 4 4 3 4 4 4 5 7 Ciudadanos - - - - - - - - - - 2 Partido Popular - 4 - 2 4 6 5 4 3 3 - Partido Aragonés - 1 5 1 1 0 0 1 2 1 - Independients - - - 2Como Candidatura Popular Independiente - - - - - - - Unión de Centro Democrático 5 - - - - - - - - - - Total 11 11 11 9 9 9 9 9 9 9 9

Alcaldes Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Gregorio García Chueca Partido de los Socialistas de Aragón1983–1987 Gregorio García Chueca Partido de los Socialistas de Aragón1987–1991 Gregorio García Chueca Partido de los Socialistas de Aragón1991–1995 Francisco Javier Aznárez Navarro Independient1995–1999 Cecilio Cavero Partido Popular1999–2003 Cecilio Cavero Partido Popular2003–2007 Cecilio Cavero Partido Popular2007–2011 Santos Navarro Giménez Partido de los Socialistas de Aragón2011–2015 Miguel Ángel Pérez Iguaz Partido Popular El PP asume las alcaldías de Sádaba, Biota, Uncastillo, Luesia y Sos, en Ejea Digital.2015–2019 2019–2023 2023–2027 Jose Antonio Navarro Lizondo Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PP

Molimentos Castiello de Sadaba, un castiello d'o sieglo XIII. Mausoleu d'os Atilios. Ilesia de Santa María de Sadaba, una ilesia d'estilo gotico consagrata en 1549. Oficialment consta como Ilesia de l'Asumpción de Nuestra Sinyora de Sadaba, estando la ilesia parroquial d'o lugar. Parroquias del Arciprestazgo Erla-Uncastillo en o sitio web d'a Diocesi de Chaca. Ermita de Puilampa, una ermita en estilo romanico. Jaime Cobreros Aguirre: Las rutas del románico en España. Volumen II: Aragón, Cataluña, Navarra, País Vasco y La Rioja, Grupo Anaya, S.A., Madrit, 2004, 1era edición, , p.186-187. Capiella romana, clamada popularment "a sinoga".

Fiestas 3 de mayo 15 de mayo

Cultura popular En primerías d'o sieglo XX vivió la conoixida como "Bruixa de Carratalapata" que saliba de casa de nueiz pa espullar-se en a carrera y convertir-se en gato. Antonio Luis Pueyo Campos, "Algunos ritos tradicionales de las Cinco Villas (Zaragoza)", pp. 237-239 en I Congreso de Aragón de Etnología y Antropología (PDF), Institución Fernando el Católico, 1981,

Referencias

Veyer tamién Lista de municipios de Zaragoza

Vinclos externos

Concello de Sadaba Castiello de Sadaba en Castillos de Aragón.

*