+ Simbolos nacionals oficials de Bangladesh Animal nacional Muixón nacional Arbol nacional Flor nacional Mamifero marino nacional Reptil nacional Fruita nacional Peix nacional Mesquita nacional Templo nacional Río nacional Mont nacional A Republica Popular de Bangladesh (বাংলাদেশ en idioma bengalín) ye un país y estau d'o sud d'Asia en o subcontinent indio, que se troba rodiato cuasi de raso por territorio indio de fueras d'en a suya parte sud-este, que muga con Birmania, y en o sud, a on muga con o golfo de Bengala. A mayor part d'a población d'o país ye d'etnia bengalina, fablants d'o idioma bengalín y de relichión musulmana. A suya capital de Bangladesh ye a ciudat de Dhaka, que ye amás a prencipal ciudat d'o país por o suyo numero d'habitants. Politicament, Bangladesh ye una democracia y s'estructura como una Republica parlamentaria, estando actualment o suyo President Zillur Rahman y o suyo Primer ministro Sheikh Hasina. Bangladesh fa parte d'as Nacions Unidas, d'a Commonwealth (dende 1972, dimpués d'a suya independencia), de l'Asociación Sud-asiatica ta la Cooperación Rechional, d'a Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation y de l'Organización ta la Cooperación Islamica.
A suya población ye de 171.700.000 d'habitants (2016) en una superficie de 147.570 km², con una densidat de población de 1.319 hab/km². Ye o uiteno país con mas población d'o mundo y tamién uno d'os estaus con mayor densidat de población.
As suyas mugas actuals s'establioron en 1947 cuan se produció a Segunda partición de Bengala entre India y Pakistán, cuan Bangladesh formaba part d'iste segundo estau baixo o nombre de Pakistán Oriental. O país proclamó a suya independencia de Pakistán o 26 de marzo de 1971, feito que reconoixió a comunidat internacional o 16 d'aviento de 1971. Bangladesh no plegó en a suya independencia so que en meyo d'una guerra de secesión con Pakistán, recebindo o nuevo estau en ista luita o refirme y l'aduya d'a India y d'a Unión Sovietica. Sindembargo, con a independencia prencipió un periodo de fundas luitas socials y politicas en Bangladesh, con cuantos golpes d'estau que han contribuito a ralentizar o creiximiento economico y o desarrollo d'o país.
Dende o punto d'anvista cheografico, Bangladesh se troba situato en o delta d'o río Ganches, a on iste desaugua en o golfo de Bengala. Iste feito determina a gran riqueza agricola natural d'o país, encara que tamién tiene consecuencias negativas en forma de desastres naturals asociatos a las creixitas d'o río Ganches u de bel un d'os suyos afluyents.
Historia
Antigüidat 250px|thumb| O Puesto archeolochico de Mahasthangarh. Os suyos repuis son de l'anyo 600 aC. Os repuis de civilización mas antigos que s'han trobato en la rechión de Bengala datan de fa cuatre mil anyadas, G. Bharadwaj: History of Bengal, capítol The Ancient Period, 2003, B.R. Publishing Corp. cuan a rechión yera poblata por os pueblos dravidicos, pueblos tibeto-birmans y pueblos austro-asiaticos. No se conoixe l'orichen exacto d'a palabra "Bangla" u "Bengala", encara que se creye que deriva de "Bang", que ye o nombre d'una tribu de parla dravida que s'establió en a rechión alto u baixo en l'anyo 1000 aC. James Heitzman y Robert L. Worden : Bangladesh: A country study, capítol Early History, 1000 B.C.-A.D. 1202, ed. Library of Congress, 1989ISBN 8290584083
En ista comarca, o reino de Gangaridai se i establió dende zaguers d'o sieglo VII aC, encara que dimpués s'adhibió a o reino de Bihar, ta rematar en quedar en mans d'o ser sometidos por los imperios de Mágadha, Nanda, Maurya y Sunga. Dende o sieglo III dica o sieglo VI dC, Bengala fació parte d'os imperios Gupta y Harsha Vardhana. Dimpués d'a caita d'iste zaguero, un líder bengalín dito Shashanka fundó un reino de curta durada en Bengala, estando asinas Shashanka considerato como o primer rei independient en a historia de Bangladesh.
Edat Meya Dimpués de un periodo de desórdens, a dinastía budista d'os Pala gubernó a rechión mientres cuatrecientos anyos, que continoron con un reinato mas corto d'a dinastía hindú d'os Sena. L'Islam l'introducioron en Bengala en o sieglo XII comerciants musulmans y misioners sufís; as conquiestas musulmanas posteriors aduyoron a difundir l'Islam por toda la comarca. R. Eaton: The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1996, ed. University of California Press,
En 1204, Bakhtiar Khilji, un cheneral turquico, redotó a Lakshman Sen, d'a dinastía Sena, y conquerió a mayor parte de Bengala. Dende alavez, qui gubernó a rechión estioron una serie de dinastías de soldáns y sinyors Bhuiyan. En o sieglo XVI, l'Imperio mogol conquerió o territorio de Bengala, mientres que Dhaka se convertió en un important centro de l'administración mogola.
Os comerciants europeus i plegoron a zaguers d'o sieglo XV, y a suya influencia creixió dica que a Companyía Britanica d'as Indias Orientals obtenió o control de Bengala dimpués d'a batalla de Plassey en 1757. C. Baxter: Bangladesh, from a Nation to a State, ed. Westview Press, 1997, A sangrosa rebelión de 1857, conoixita como a rebelión d'os cipayos, comportó a transferencia de l'autoridat dende a Companyía enta la corona britanica, con un virrei britanico que administraba o territorio.Baxter, pp. 30–32. Mientres o dominio colonial, as fambres estioron una constant, incluyindo-ie a conoixita como gran fambre de Bengala de 1943, mientres a Segunda Guerra Mundial, que fació mas de 3 millons de muertes. Amartya Sen: Poverty and Famines, Oxford University Press, 1973,
O sieglo XX Entre 1905 y 1911, se fació una primera partición de Bengala, que fracasó, y que prebaba de dividir ixa provincia d'o Raj britanico en dos zonas, estando-ne Dhaka a capital d'a zona oriental.Baxter, pp. 39–40. Cuan en 1947 l'Imperio bitanico concedió a independencia y se dividió a India seguntes as creyencias relichiosas d'os suyos habitants, en a dita partición d'a India, se fació a segunda partición de Bengala: a suya parte occidental s'integró en a India y la suya parte oriental s'adhibió a Pakistán, convertindo-se-ne en una provincia dita Bengala Oriental (y que dimpués fue renombrata como Pakistán Oriental), con a suya capital en Dhaka. L. Collins y D. Lapierre: Freedom at Midnight, Vikas Publishers, Nueva Delhi, 1986, 18ena edición,
O Pakistán Oriental Asinas, cuan se produció a descolonización d'a India en 1947 as zonas d'ixe país con mayoría musulmana s'organizoron formando un estau dito Pakistán, pero ixas rechions no teneban continuidat territorial, y Bengala Oriental, una parte d'o estau de Bengala con mayoría musulmana, se convertió en o Pakistán Oriental como parte d'o nuevo estau de Pakistán, tenendo a suya capital en Dhaka.
Ya en os primers anyos d'independencia encomenzoron os conflictos politicos con Pakistán Occidental, a on se trobaban os centros de decisión politica d'o nuevo estau: A clase politica d'o Pakistán Occidental con 34 millons dominaba a vida politica d'o país encara que o Pakistán Oriental yera mes poblato, con 42 millons. O estau pakistanés obteneba a mayor part d'os recursos d'exportacions d'o Pakistán Oriental, o chute en particular, pero no invertiba guaire en a suya rechión mes productiva. O Gubierno pakistanés prebó de fer de l'urdú a luenga nacional d'os musulmans pakistaneses y la oficial, feito que provocó riotas en Dhaka dende 1952 y a formación d'un movimiento d'autodefensa bengalín, que se tornará autonomista.
En 1950 se fació una important reforma agraria en Bengala Oriental, en abolir-se o sistema feudal zamindar que dica l'inte existiba en o territorio.Baxter, pachina 72. Sindembargo, atamas d'a importancia economica y demografica d'a parte este, o gubierno y l'exercito de Pakistán se trobaban dominatos mas que mas por as clases altas d'a parte ueste. O Movimiento por a Luenga Bengalina de 1952 estió a primera manifestación d'a fricción que s'escayeceba entre as dos partes de Pakistán.Baxter, pp. 62–63.
O descontento con o gubierno central sobre as cuestions economicas y culturals continó augmentando mientres a siguient decada, estando alavez cuan a Liga Awami amostró estar a voz politica d'a población de parla bengalina. En os anyos 1960 a Liga proclamó o Programa de Seis Puntos que preconizaba l'autonomía d'a rechión y en 1966, o suyo president Sheikh Mujibur Rahman fue engarcholato, no estando liberato dica 1969 dimpués d'un levantamiento popular que no teneba precedents en o país.
A guerra d'independencia En 1970 plegó en Bengala o ciclón Bhola, un ciclón que prevocó la muerte d'alto u baixo 500.000 personas. O gubierno pakistanés no destacó precisament por a suya eficacia en aduyar a los bengalins u en promover a reconstrucción d'un país esvoldregato por o ciclón, y asinas creixió o malestar d'a población. Antiparte, en as eleccions d'ixa mesma anyada ganó a Liga Awami que dirichiba Mujibur Rahman (obtenioron 160 d'os 162 deputatos que correspondeban a Pakistán Oriental en o Parlamento), encara que o cheneral Yahya Khan declaró no validos os resultatos d'as eleccions, fomentando encara mas o malestar popular bengalín. O 25 de marzo de 1971 o cheneral Yahya Khan, president de Pakistán, engarcholó a Mujibur Rahman y prencipió una ofensiva militar en os territorios bengalins (a dita Operación Searchlight), encomenzando asinas una dura represión contra os autonomistas bengalins y contra a población civil, mas que mas contra intelectuals y contra la minoría relichiosa hinduista. A represión prevocó una mortalera d'entre 300.000 y 3.000.000 de personas, con alto u baixo diez millons de refuchiatos en a India. A mayor parte d'os dirichents d'a Liga Awami albandonoron o país y establioron un Gubierno en o exilio en l'amanata ciudat india de Calcuta y respondioron proclamando a independencia d'o suyo país con o nombre de Bangladesh.
Esdevenió asinas o prencipio d'una guerra, a Guerra de liberación de Bangladesh (que en recibir os sublevatos l'aduya d'India en aviento se convertió en a Guerra indo-pakistanesa de 1971, que remató o 16 d'aviento con una ampla victoria de l'exercito indio de Jagjit Singh Aurora, con a consecuencia d'a independencia de Pakistán Oriental con o nombre de Bangladesh, "Bengala Oriental". Mientres as luitas por a suya independencia, Bangladesh recibió tamién l'aduya diplomatica y economica d'a Unión Sovietica.
A independencia En plegar en a independencia, en Bangladesh s'establió una democracia parlamentaria dirichita por Mujibur Rahman, dirichent d'a Liga Awami que heba estau liberato d'a garchola o 22 d'aviento y que estió o ganador (con mayoría absoluta) en as eleccions chenerals d'o 7 de marzo de 1973. Sindembargo, en 1973 y 1974 se produció una fambre en o país y Mujibur Rahman proclamó o estau d'urchencia en aviento de 1974, plegando en 1975 a establir-ne un rechimen de partiu unico, o Baksal. O 15 d'agosto de 1975 se produció un golpe d'estau militar en o cual s'asasinó a Mujibur Rahman y a cuantos miembros d'a suya familia.
Dende alavez se producioron una serie de golpes d'estau militars mientres tres meses, dica que plegó en o poder o cheneral Ziaur Rahman, qui restablió un sistema democratico y fundó o Bangladesh Jatiyatabadi Dal (Partiu Nacionalista de Bangladesh, BNP en as suyas siglas en anglés), gubernando o país dica o suyo asasinato en 1981 por os militars. En 1982 un atro sangroso golpe d'estau fació que plegase en o poder o cheneral Hossain Mohammad Ershad, qui gubernó dica 1990, cuan dimitió por presions internacionals.
Bangladesh tornó a estar asinas una atra vegata un sistema democratico, y en as eleccions chenerals de 1991 ganó Khaleda Zia, viuda de Ziaur Rahman y lider d'o BNP, convertindo-se asinas en a primera muller primer ministro de Bangladesh. En 1996 la succedió Sheikh Hasina Wajed, filla de Mujibur Rahman supervivient d'a mortalera d'a suya familia en 1975 y lider d'a Liga Awami, ta perder as eleccions en 2001, cuan tornó en o poder o Bangladesh Jatiyatabadi Dal.
Cheografía