Yesero (en castellano Yésero) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca situato en a comarca de l'Alto Galligo.
Cheografía Ye situato en a val de Gavín, sobre o barranco de Sía y entre a sierra Tendennera y o mont Erata. L'acceso a o lugar se fa por a carretera N-260 que comunica Biescas y Broto, por meyo d'o puerto de Cotefablo.
Clima A suya temperatura anyal ye 9.59 °C, con una temperatura meya en chinero de 2.78 °C y en chulio de 18.75 °C. "Valores normales de precipitación y temperatura de la red climatológica (1961-1990). Serie monografías. Año 2000" (Instituto Nacional de Meteorología) en a pachina web de l'Instituto Aragonés de Estadística (IAEST).
Toponimia Apareixeba ya en os documentos de 1076 y en l'anyo 1488 b'heba diez fuegos. A la fin d'o sieglo XV yera a población mas gran d'a val.
O nombre d'o lugar puet venir d'o latín "gypsum" que significa cheso.
Molimentos A suya ilesia parroquial, la Ilesia de Sant Saturnín de Yesero, Parroquias del Arciprestazgo de Biescas en o sitio web d'a Diocesi de Chaca. adedicada a Sant Saturnín ye d'o sieglo XVII, construyita sobre atra mas antiga que yera d'estilo romanico sarrablés, d'a que encara s'alzan dos chicotas finestras en a suya torre.
Tamién destaca l'armita d'a Virchen d'as Nieus, situata en a confluyencia d'os barrancos de Sía y d'o Infierno, fue construyita en os sieglo XVII. En 1885 se diz que a Virchen d'as Nieus intrecedió por os habitants de Yesero ta librar-los d'una epidemia de colera que b'heba en Biescas y Gavín.
Aintro d'a suya arquitectura popular b'ha casas d'os sieglo XVIII con os tipicos elementos pirenencos, como as chamineras tronconicas y os espantabroixas. Destaca prencipalment a Casa de la Pez, un edificio d'o sieglo XV a on antigament se feba "pegunta", "pez", u "pego", actividat economica prencipal de Yesero. Ista casa tamién ha estato en a suya historia ayuntamiento, escuela, garchola y fustería. Ye por ixo que a embotada que se da a os yeserenses ye "pecers" (tamién "pulidos")
As casas de Yesero As casas tradicionals en Yesero son Camón, Rodrigo, de Usla, Chuanica, Macuarrer, Salvador, Agustín, Lazarico, Chila, Fuendalón, Tristán, Orús, Mariola, Pascual, Sebastián, Marco, Biegas, Antona, Barbero, Casasús, Mandadilla, Sastre, Cazcarro, Chuana, Lisón, Launa, Bonachón, Barón, Teresa, Coix, Petrincad, Aniel, Francho, de Chacó, de Moreo, Nadal, Juana, Ruaba, Ferrero y Ferrera.
Demografía
<div id="1">(1) Entre o censo de 1857 y o anterior crexe o termín d'o municipio porque incorpora a Barbenuta y Espierre. <div id="1">(2) Entre o censo de 1887 y o anterior, disminuye o termin d'o municipio porque trasfiere Barbenuta a o municipio de Bergusa.
Administración thumb|200px|Ilesia de Sant Saturnín de Yesero Reparto de concellers Eleccions municipalsArchivo Electoral Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 Partido de los Socialistas de Aragón 4 - 1 0 0 0 1 2 2 3 Partido Aragonés - - - - 0 0 0 1 1 0 Partido Popular - - - 1 1 1 0 0 0 0 Centro Democrático y Social 1 1 - - - - - - - - Total 5 1 1 1 1 1 1 3 3 3
Alcaldes Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Vicente Campo Cazcarro Treinta aniversario de las primeras elecciones municipales de la democracia. Unión de Centro Democrático 1983–1987 1987–1991 Vicente Campo Cazcarro Centro Democrático y Social1991–1995 Antonio Fanlo Estallo Partido de los Socialistas de Aragón1995–1999 Urbano Usieto Oros Partido Popular1999–2003 Mariano Fanlo Pardo Partido Popular2003–2007 Mariano Fanlo Pardo Partido Popular2007–2011 María Jesús Acín Sanromán Partido de los Socialistas de Aragón2011–2015 María Jesús Acín Sanromán Partido de los Socialistas de Aragón2015–2019 María Jesús Acín Sanromán Partido de los Socialistas de Aragón2019–2023 2023–2027 Javier Campo Morlans Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PSOE
Fiestas A fiesta chicota se fa o 20 de chinero, en honor a Sant Sabastián. A vispra d'iste día de nueis se fa una chera en a plaza de Fenero arredol d'a cual i son os vecins d'o lugar. As fiestas mayors son o cabo de semana mas amán d'o 8 de setiembre, en honor a la Natividat d'a Virchen.
Referencias
Vinclos externos Yesero Os zerrigueltaires
*