La filosofía medieval ye la filosofía que se produció na dómina conocida como medieval o de la Edá Media, qu'abarca los sieglos que pasaron ente la cayida del Imperiu romanu (sieglu V) hasta'l nomáu Renacimientu (sieglu XVI). La filosofía medieval, entendida como un proyeutu d'investigación filosófica independiente, entamó en Bagdag, a mediaos del sieglu VIII, y en Francia, na corte itinerante de Carlomagnu, nel últimu cuartu d'esi sieglu.Pasnau, Robert, The Cambridge History of Medieval Philosophy. Cambridge University Press, Cambridge, 2010, p. 1 Defínese en parte pol procesu de redescubrimientu de la cultura antigua de la Grecia y la Roma clásiques, y en parte pola necesidá d'abordar los problemes teolóxicos que plantegaben les relixones en formación (cristianismu, Islam) y la d'integrar la so doctrina sagrada col conocimientu secular.
La historia de la filosofía medieval divídese tradicionalmente en dos periodos: ún inicial, hasta'l sieglu XII, nel que na Europa occidental conservose y estudiose la obra d'Aristóteles y Platón; y la edá dorada de los sieglos XII-XIV, na que se culminó'l trabayu de recuperación de la filosofía antigua, arriquecida polos comentarios de los filósofos árabes, y na qu'hebo un gran desarrollu nos campos de la lóxica, la metafísica y la filosofía de la relixón.
La época medieval foi tratada de forma perdespreciativa polos humanistes del Renacimientu, que la víen como un periodu d'atrasu y escuridá ente la edá antigua, la de Grecia y Roma, y el renacimientu de la cultura clásica qu'ellos protagonizaben. Los historiadores modernos, por embargu, considérenla como una dómina d'un importante desarrollu filosóficu, magar que perinfluyíu pola teoloxía cristiana. Ún de los pensadores más notables d'esi tiempu, Tomás d'Aquino, inxamás se consideró a sigo mesmu un filósofu, y criticaba a estos por siguir buscando la verdá más allá de la revelación cristiana. Los problemes filosóficos discutíos nesti periodu foron, asina, los de la rellación ente razón y fe, la esistencia de Dios y la so simplicidá (esto ye, que'l ser de Dios ye idénticu a los sos atributos) o esbillar cuálu yera'l propósitu de la teoloxía y cuálu'l de la metafísica. Tratáronse tamién, nostante, custiones epistemolóxiques (sobro'l conocimientu) y los problemes de los universales y del principiu d'individuación.
Carácter de la filosofía medieval thumb|180px|La filosofía sentada ente les siete artes. Cuadru del Hortus deliciarum de Herrad von Landsberg (sieglu XII) La filosofía medieval ye, como yá se dixera, cuasi puramente teolóxica; asina, coles posibles esceiciones d'Avicena y Averroes, dengún de los pensadores medievales considerábase a sigo mesmu como un filósofu. Les de so yeren preocupaciones teolóxiques, y filósofos teníen sío los escritores paganos de l'Antigüedá. Por embargu, los trabayos de los filósofos medievales utilizaben les idees y les téuniques de trabayu que desarrollaran aquéllos pa enfrentase a les custiones teolóxiques más abegoses. Sicasí, Tomás d'Aquino, siguiendo a Pedru Damián, consideraba que la filosofía yera la sirvienta de la teoloxía (ancilla theologiae)Gracia, J.G. y Noone, T.B., A Companion to Philosophy in the Middle Ages, Londres, 2003, p. 35.
Los trés principios que guiaben tol trabayu d'estos pensadores yeren: l'usu de la lóxica, la dialéutica y l'analís, esto ye, de la ratio (razón), pa descubrir la verdá; el respetu polos puntos de vista de los filósofos antiguos, especialmente Aristóteles, y la deferencia pa cola so auctoritas (autoridá); y la obligación de coordinar los puntos de vista de la filosofía cola enseñanza teolóxica y la revelación (concordia)Gracia, J.G. y Noone, T.B., A Companion to Philosophy in the Middle Ages, Londres, 2003, páxs. 3-5.
Ún de los temes más debatíos de la dómina foi'l del papel de la razón y la fe p'algamar les verdaes absolutes. Avicena y Averroes conducíense más pal llau de la razón, mentanto qu'Agustín d'Hipona afirmó que nunca diba permitir que les sos investigaciones filosófiques foran más allá de l'autoridá de DiosKretzmann, N. y Stump, E., The Cambridge Companion to Augustine, Cambridge 2000, p. 27. Pa elli la solución al problema ente razón y fe yera, primeru, creyer en Dios, y dempués tratar d'entender. Anselmu, pela so banda, intentó defendese de lo que consideraba un ataque a la fe con una visión qu'intentaba amestar dambas fontes de verdá.
Historia Filosofía cristiana baxumedieval Les llendes temportales d'esti periodu de la historia la filosofía nun tán nidies. Sicasí, hai dél consensu n'almitir qu'entama con Agustín d'Hipona (354-430), magar que, falando estrictamente, esti autor pertenez al periodu clásicu, y que fina a finales del sieglu XI.
Tres del colapsu del Imperiu romanu la Europa occidental entró no que la historiografía noma Edá Media o Edá Escura. L'estudiu y la copia de llibros y documentos del pasáu quedó limitada a los monasterios, quiciás a resultes de lo que recoyía la regla de San Benitu (525), que desixía a los monxos que lleeran diariamente la Biblia y suxería que, al entamu la Cuaresma, se-y diera un llibru a caún d'ellos. De resultes, nos sieglos vinientes los monxos seríen los maestros de los alministradores civiles y de los clérigos secularesGracia, J.G. y Noone, T.B., A Companion to Philosophy in the Middle Ages, Londres, 2003, p. 45..
El pensamientu cristianu tempranu, especialmente el del periodu patrísticu, yera principalmente intuitivu y místicu, perpoco basáu na razón o l'argumentación lóxica. Ponía más l'énfasis nes doctrines pseudomístiques de Platón que nel pensamientu aristotélicu, muncho más sistematizáu, quiciás porque la so obra yera perpoco conocida n'Europa occidental. Los eruditos de la dómina habíen de conformase cola torna al llatín que Boeciu ficiera, nel sieglu VI, del so trabayu lóxicu De interpretatione, y cola so torna de la Isagoge, la introducción de les Categoriae aristotéliques qu'escribiera Porfiriu alredor del añu 270.
Dos foron los filósofos romanos qu'influyeron grandemente nel desarrollu de la filosofía medieval: los yá nomaos Agustín d'Hipona y Boeciu. Agustín, recordáu como'l más grande de los Padres de la Ilesia, ye principalmente un teólogu y escritor devocional, anque munchos de los sos escritos son filosóficos. Fala nellos de la verdá, de Dios o de l'alma humana, pero tamién del significáu de la Historia, del Estáu, del pecáu o de la salvación. Ye perdifícil alcontrar, nel mileniu que siguió a la so muerte, un trabayu teolóxicu o filosóficu en llatín que nun citara la so obra o invocara la so autoridá, y la so influyencia puede rastrease inclusive nos principios de la filosofía moderna, como ye'l casu de la obra de René DescartesHyman, J. y Walsh, J.J., Philosophy in the Middle Ages, Indianapolis, 1973, p. 15.. Y Anicius Manlius Severinus Boethius, Boeciu, foi un filósofu cristianu nacíu en Roma alredor del 480 nuna familia influyente. Convirtióse en cónsul, en 510, nel reinu de los ostrogodos. La so influyencia foi pergrande nesti primer periodu de la filosofía medieval cristiana; tantu que delles veces llámase-y periodu boecianu. Tuvo la intención de tornar tolos trabayos d'Aristóteles y Platón dende l'orixinal griegu al llatín: tornó dalgunos de los sos trabayos lóxicos (De interpretatione) y tamién les Categoriae, y escribió comentarios a estes obres y tamién a la Isagoge. Esta foi la puerta d'entrada del problema de los universales al mundu medievalHyman, J. y Walsh, J.J., Philosophy in the Middle Ages, Indianapolis, 1973, p. 114-117..
La primer renovación significativa del conocimientu na Europa occidental producióse cuando Carlomagnu, asesoráu por Pedru de Pisa y Alcuinu de York, llamó a la so corte a los principales eruditos d'Inglaterra ya Irlanda, y estableció al traviés d'un decretu imperial (787) qu'hubiera escueles en toles abadíes del so imperiu. Eses escueles, de les que deriva el nome escolasticismu, col que se fai referencia al tipu de filosofía que se desarrollaba nelles, convirtiéronse nos centros de conocimientu de la dómina medieval. left|thumb|240px|Nave central de la ilesia de l'abadía de Fleury. Xuan Escoto Eríugena (c. 815-877), socesor de Alcuinu como cabezaleru de la Escuela del Palaciu de Carlomagnu, foi un teólogu irlandés y un filósofu neoplatónicu. Quedó pa la posteridá por tornar y comentar la obra del Pseudo Dionisiu, que pensábase que yera contemporaneu de los apóstoles. Nesta época tomaron actualidá delles controversies doctrinales, como la cuestión de si Dios tenía predestinao a dalgunos pa la salvación y a otros pa la condenación; Eríugena foi llamáu pa resolverla. Al tiempu, Pascasiu Radbertu enunció'l problema de la presencia real de Cristu na eucaristía. ¿Ye'l pan consagráu de la mesma sustancia que'l cuerpu históricu de Cristu? Si lo ye, ¿como pue ser que se faga presente en munchos llugares y en repetíes ocasiones? Radbertu afirmó que'l cuerpu real de Cristu ta presente, magar que veláu tres l'apariencia de pan y vinu, y ye presente, per aciu del incomprensible poder de Dios, en tou llugar y toles veces que se realiza la consagraciónGracia, J.G. y Noone, T.B., A Companion to Philosophy in the Middle Ages, London, 2003, páxs.397-406..
Esti periodu foi testigu tamién de la revitalización de la enseñanza. Na abadía de Fleury Teodulfu, obispu d'Orléans, estableció una escuela pa los fíos de los nobles. Pa mediaos del sieglu IX la so biblioteca yera una de les más completes de tola Europa occidental, y eruditos como Lupus Servatus viaxaben ellí pa consultar los llibros qu'agospiaba. Y a principios del sieglu X Remixiu d'Auxerre espublizó los sos comentarios sobro los testos clásicos d'Eliu Donatus, Priscianu, Boeciu y Marcianu Capella.
El periodu carolinxu foi siguíu por una pequeña edá oscura, magar qu'hubo un nuevu renacimientu de les cuestiones filosófiques nel sieglu XI como consecuencia del redescubrimientu del pensamientu griegu clásicu a partir de les traducciones dende l'árabe y a la llabor de comentariu del mesmu polos pensadores islámicos.
La dómina altumedieval El periodu que va dende mediaos del sieglu XI a mediaos del sieglu XIV ye conocíu como periodu altumedieval o escolásticu. Hai alcuerdu en considerar qu'entamó con Anselmu de Canterbury (1033-1109), un filósofu y teólogu italianu que se fizu famosu al formular el so argumentu ontolóxicu sobre la esistencia de Dios. right|thumb|175px|Tomás d'Aquino Los sieglos XIII y XIV son, asina, consideraos como'l periodu cimeru del escolasticismu. A principios del sieglu XIII completose la recuperación de la filosofía griega. Fundáronse escueles de torna n'Italia y Sicilia, y llueu nel restu d'Europa. Eruditos como Adelardu de Bath viaxaron a Sicilia y al mundu árabe, y tornaron trabayos astronómicos y matemáticos, y los reis del norte d'Europa atrayíen a homes sabios a les sos cortes como signu de prestixu. Les tornes y ediciones de los testos filosóficos griegos que fizo Guillermu de Morebeke a mediaos del sieglu XIII ayudaron a que los eruditos de la dómina tuvieran una idea más nidia de la filosofía griega, y especialmente d'Aristóteles. Esto foi perimportante, porque les versiones que se conocíen primero d'esi momentu, obteníes cola intermediación de los filósofos árabes, habíen distorsionao la rellación ente los sistemes filosóficos platónicu y aristotélicu. El so trabayu foi la base de los comentarios que siguieron a la so publicación.