thumb|Mantisalca salmantica; aspeutu xeneral y fueyes cimeres thumb|Mantisalca salmantica; fueyes basales y medies thumb|Mantisalca salmantica; prefloración thumb|Mantisalca salmantica; post-floriamientu thumb|Mantisalca salmantica; aquenios (cipselas) y bráctees internes thumb|Mantisalca salmantica; cipselas sueltes - unes cuantes entá col eleosoma

La escobera, cabezuela o pan de pastor (el nome más común en Castellán) (Mantisalca salmantica) ye una planta de la familia de les asteracees. El so nome científicu ye un xuegu de pallabres que consta, tantu pal xéneru como pa la especie, d'idéntiques sílabes en distintu orde.Más precisamente, el nome xenéricu ye un anagrama del so epítetu salmantica, que significa «de Salamanca».Mantisalca en Flora of North America

Descripción Planta lampiña penriba y pubescente pembaxo, que mientres el so primer añu de vida desenvuelve una roseta de fueyes peludas, fondamente estremaes, pa entallecer hasta casi 1 m d'altor nel segundu. Les fueyes inferiores son oblongues y pinnado-lobulaes; les cimeres linear-llanceolaes o oblongues, daqué dentaes o pinnado-estremaes. Les bien cimeres son lliniales con o ensin unos dientes bien apuntiaos, casi espinosos.

Los tarmos son sonces, angulosos y de color verde derrotu llonxitudinalmente per llinia más clares. Cada unu remata nun capítulu d'unos 2,5 cm de diámetru, ovoide cónicu hasta casi globular, fuertemente constreñido nel ápiz, con bráctees involucrales corites escontra l'estremu y provistes d'un escayu apical xeneralmente curtia, sacante les más internes qu'escarecen d'ella. Les flores, toes flósculos, de la cabezuela tienen un color rosado/moráu variable. Los frutos (aquenios) miden unos 3 mm de llargu (ensin el miriguanu), son pardu-escuros, con costielles llonxitudinales y visaxes inter-costales oblicues y tienen eleosoma; el miriguanu que lo corona - que ye práuticamente del mesmu llargor que'l restu del aqueniu - ta formáu por fines escama apuntiaes ablancazaes non plumoses.Ángel Peñes et alii. (1991) : Plantes Silvestes de Castiella y Llión. Valladolid, Ámbitu. ISBN 84-86770-40-8

== Distribución y hábitat Tol Mediterraneu, incluyíos Israel, Marruecos y Mallorca (Islles Baleares), pero sacante Córcega y Creta. Introducida o sub-bonal en Suiza.G. Bonnier et G. de Layens . 1977. Flore complète portative de la France, de la Suisse et de la Belgique. Librairie Génerale de l'Enseignement, Paris. Introducida bien llocalmente nel Suroeste d'Estaos Xuníos (California y Arizona).Abrams, L. 1960. An illustrated flora of the Pacific States; Hickman, J.C. (ed.). 1993.The Jepson manual.Kearney, T., and R.H. Peebles. 1960. Arizona flora with supplement. Planta ruderal. Llugares grebos, baldíos, cunetes, hábitats predresos secos.

Usos Usos melecinales Tien propiedaes hipoglucemiantes;Benítez G (2009). Etnobotánica y Etnobioloxía del poniente granadín. Tesis doctoral. Facultá de Farmacia. Universidá de Granada. Bharucha Z, Pretty J (2010). "The roles and values of wild foods in agricultural systems". Phil Trans R Soc B 365(1554): 2913-2926; Bonet MA, Vallüs J (2002).Use of non-crop food vascular plants in Montseny biosphere acute (Catalonia, Iberian Peninsula). Int J Food Sci Nutr 53: 225-248; Fernández Ocaña AM (2000). Estudiu etnobotánico nel Parque Natural de les Sierres de Cazorla, Segura y Les Villes. Investigación química d'un grupu d'especies interesantes. Tesis doctoral. Universidá de Xaén. Facultá de Ciencies Esperimentales. y nun sería tóxica, inclusive a dosis altes.<ref>Aguilar C, y Gregorio Rocasolano A., 1943, Nueves aportaciones al estudiu de Centaurea salmantica L., Instituto Antonio Barba, Zaragoza.</ref>Microlonchus salmanticus en Font Quer, Pío: Plantes melecinales-El Dioscórides anováu, nº614, p. 853-854, Editorial Labor, Barcelona, 1980

Otros usos Entá apocayá - y quiciabes inda güei día - usábase como materia primo na mayoría de les contornes rurales mediterránees ya ibériques pa la fabricación de los escobones bastos»;Mantisalca salmantica en Globedia d'ellí numberosos de los sos nomes populares en Castellanu d'España.

Taxonomía Mantisalca salmantica describióse por John Isaac Briquet & François Georges Cavillier y espublizóse en Archives des Sciences Physiques et Naturelles, Genève, vol.12: 111, 1930.

Ye la especie tipu del xéneru Mantisalca.

Citoloxía Tien un númberu de cromosomes de 2n=22Chromosomenzahlen aus der Tribus Cardueae (Compositae). Hellwig, H. Frank (1994) Willdenowia 24: 219-248

Sinonimia Mantisalca salmantica var. biennis Maire Mantisalca salmantica var. leptoloncha (Spach) Ball Centaurea salmantica L. Microlonchus cichoraceus K.Koch Microlonchus clusii Spach Microlonchus delileana Spach Microlonchus duriaei Spach Microlonchus elatus Spach Microlonchus gracilis Pomel Microlonchus isernianus J.Gay & Webb ex Graells Microlonchus leptolonchus Spach Microlonchus papposus Spach Microlonchus salmanticus (L.) DC. Microlonchus spinulosus Rouy Microlonchus tenellus Spach Microlonchus valdemorensis Cutanda Calcitrapa altissima Lam. Calcitrapa brevispina Moench Centaurea besseriana Janka ex Nyman Centaurea codruensis Prodan Centaurea leptoloncha (Spach) Rouy Centaurea salmantica L. Centaurea salmantica var. clusii (Spach) Ball Centaurea salmantica var. leptoloncha (Spach) Ball Centaurea tenella Hort. ex Spreng. Centaurea tenuiflora Fisch. Cirsium salamanticum Hill Crocodilium salmanticum Sweet en PlantList

Basiónimu Centaurea salmantica L., Sp. Pl.'', 2: 918, 1753.

Referencies

Bibliografía AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique. Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville. Flora of North America Editorial Committee, e. 2006. Magnoliophyta: Asteridae, part 6: Asteraceae, part 1. 19: i–xxiv. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, New York. Gibbs Russell, G. E., W. G. Welman, E. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. v. Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2). Enllaces esternos Mantisalca salmantica en Flora of North America

salmantica Categoría:Flora de la cuenca mediterránea Categoría:Plantes melecinales Categoría:Plantes descrites en 1930 Categoría:Plantes descrites por Linnaeus Categoría:Plantes descrites por Briquet Categoría:Plantes descrites por Cavillier Categoría:TBSpecies