Les llingües saḥarianes constitúin una pequeña familia de llingües falaes a lo llargo d'El Sáḥara oriental, estendiéndose del noroeste de Darfur al sur de Libia, amás de pel norte y centru de Chad, l'este de Níxer y el noroeste de Nixeria. Les principales llingües saḥarianes son el kanuri, el teda, el dazaga y el zaghawa. Considérase qu'esta llingües xunto con otres llingües sudániques y nilótiques forma la familia nilo-saḥariana, anque dellos llingüistes apuesten qu'esti últimu grupu consituya realmente una familia filoxenéticamente válida.

Clasificación La rellación del kanuri y el tubu (tebu) yá foi reconocida por H. Barth nuna carta a Karl Richard Lepsius de 1853.Barth, 1854 Más tarde, Gustav Nachtigal (1881, 200) identificó'l parentescu con otres llingües xeográficamente barganales y propunxo la denominación "saḥariana" pa la familia de llingües. Este mesmu autor concluyó que la familia saḥariana podía estremase nuna caña occidental (a la que pertenecíen en kanuri y el tebu) y una caña oriental (formada pol zaghawa y el berti). Lukas (1939) delimitó definitivamente la familia, por aciu el términu "saḥarianu oriental"Lukas, 1951-52 que J. Greenberg rebautizó como "saḥarianu central", estremando la familia en tres rames. Sicasí los autores posteriores volvieron a la división clásica en dos rames, esta división bipartita ta bien fundametnada sobre la base del porcentaxe de cognaos.

Clasificación interna La clasificación interna basada nel porcoentaje de cognaos na llista de Swadesh ente les diverses llingües llegar a la siguiente clasificación:Blažek, 2007, p. 20

Rellación con otres llingües Les llingües saḥarianes son consideraes parte de les llingües nilo-saḥarianes, anque dicha agrupación ye daqué revesosa. Dientro de les llingües nilo-saḥarianes, L. Bender considera que les llingües saḥarianes constitúin una caña indpendiente ensin un parentescu cercanu coles otres cañes. Ehret conxetura que podría postulase una caña saḥariana-saheliana, que englobara tanto a les llingües saḥarianes como al grupu maba y el grupu songhay, anque dicha hipótesis nun tien el consensu de los especialistes.

Comparanza léxica Los numberales en distintes llingües saḥarianes son:Saharan Numerals {|class=wikitable style=text-align:center; |- ! rowspan=2|GLOSA ! colspan=3|Ber (Oriental) ! colspan=3|Kan (Kanuri) ! colspan=3|El to (Tebu) ! rowspan=2|PROTO-SAḤARIANU |- ! Berti !! Bideyat !! Zaghawa ! Kanembu !! Kanuricentral !! PROTO-KAN ! Dazaga(Tubu) !! Tedaga !! PROTO-EL TO |- | '1' || sang || néko || nɔ́kkɔ || tūló || tìlo || *tul(i)Co || tə̀ɾɔ̌n || tɾɔ̀ɔ́ || *turono || *tul- |- | '2' || el so || sui || súyi || yìndí || ìndi || *yandi || tʃúú || cúː || *cuu || *cui~*sui |- | '3' || soti || ué || wɛɛ || yàkú || yàkkə || *ʔasuku || àɡʊ̀zʊ́ʊ́ || ògòzú || *akuzu || *akusu |- | '4' || sitti || yšté || ístîː || dīyə̄o || degə || *dig- || tʊ̀zɔ́ɔ́ || tʊ̀zɔ́ː || *tuzzo || *sui-ti-suit(?) |- | '5' || pi || hué || hóíyi || úù || uwù || *vogu || fòú || fɔ́ː || *fohu || *βoɣo

| '6' || duuti || dèštè || dɛ́stɛ́ || àràkú || àràkkə || *arusku || dìsí || dɪ̀sɪ́ː || *dessi || *desti |- | '7' || taiti || dešté || dístiː || túlùr || tulùr || *tullor || túrùsù || túrùsù || *turesiu || *tur+siu*tur-ar |- | '8' || kuuzi || uèttè || ɔ́ttɛ́ || ùskú || wùskú || *wusuku || wʊ́ssʊ̀ || jʊ́sʊ̀ || *wossu || *wasuku |- | '9' || kiddasi || dišti || dístî || lár || lə̀gar/làar || *lakkir || jìsìí || jìsíː || *jissi || |- | '10' || musang || sagoti || sógódí || mìyòu || mèwu || *el mio(a)oga || mʊ́rdə̀m || mʊ́rdɔ̀m || *murdom ||

Referencies

Bibliografía Barth, Heinrich. Letter to K.R. Lepsius. Zeitschrift der Gesellschaft für Erkunde zu Berlin 2, 372-74, 384-87. Bender, Lionel M. 1996. The Nilo-Saharan Languages: A Comparative Essay. München - Newcastle: Lincom. Ehret, Christopher. 2000. A Historical-Comparative Reconstruction of Nilo-Saharan. Köln: Köppe. Greenberg, Joseph H. 1950. The Eastern Sudanic Family. Southwestern Journal of Anthropology 6/2, 143-160. Jakobi, Angelika & Crass, Joachim. 2004. Grammaire du beria (langue saharienne). Köln: Köppe. Nachtigal, Gustav. 1879-81-89. Sahara und Sudan. Ergebnisse sechsjähriger Reisen in Afrika, I-III. Berlin Petráček, Karel. 1985. Das Saharanische und die nilo-saharanische Sprachfamilie. Acta Universitatis Carolinae - Philologica 4, 71-95. Petráček, Karel. 1988. The BER-Group of Saharan Languages. Archiv orientální, 129-136. Petráček, Karel. 1987. Berti or Sagato-a (Saharan) Vocabulary. Afrika und Übersee 70, 163-193. Václav Blažek (2007): "On application of Glottochronology for Saharan Languages", Viva Africa 2007. Proceedings of the IInd International Conference on African Studies (April 2007), ed. Tomáš Machalík & Jan Záhořík. Plzeň: Dryáda 2007, 19-38.