Polonia (nome llocal, Rzeczpospolita Polska) ye un estáu d'Europa central, a veres del mar Bálticu (norte) y que llinda al este con Rusia (óblast de Kaliningráu), Lituania, Bielorrusia y Ucraína, al sur con Eslovaquia y la República Checa y al oeste con Alemaña.
Xeografía física Ye'l novenu país d'Europa n'estensión. Los sos actuales 312.685 km² fueron delimitados en 1944 tres la Segunda Guerra Mundial, pos a lo llargo de la historia, tratar d'una rexón de conflictu debíu al terrén llanu y a la falta de barreres naturales na llanura nordeuropea, de manera que Polonia foi oxetu de diverses delimitaciones. Asina, la Polonia que surdió de la Primer Guerra Mundial tomaba un territoriu mayor que'l posterior a la Segunda Guerra Mundial, pero partíu de manera más homoxénea, alquiriendo una mayor estensión de mariniega. Amás, les llendes trazar en referencia a accidentes xeográficos: los Cárpatos al sur y el Oder-Neisse al oeste. Quedaron asina dientro de la frontera polaca territorios como Silesia y la metá sur de la Prusia oriental, que nel pasáu fueron polacos y que taben bien germanizados.
Relieve thumb|left|Mapa topográficu de Polonia.
Pueden estremase trés grandes rexones en Polonia: el sur montascosu, el centru del país apoderáu por llanures que son continuación de la llanura rusa y al norte la costa báltica, con zones llacustres.
Al nordeste ta Mazuria, que d'antiguo yera parte de la Prusia Oriental, zona con numberosos llagos, qu'ocupen el 12 % de la so superficie total. La rexón de la mariña llámase Pomerania.
El relieve ye mayoritariamente planu. Ello ye que el nome de "Polonia" vien de la pallabra eslava polié, que significa llanura. Más de 91% de la superficie atopar por debaxo de los 300 msnm. L'altor mediu ye de 173 msnm, bien inferior a la media europea, que ye la de 330 msnm. El puntu más baxu atópase en Raczki Elblaskie (1,8 m sol nivel del mar). El suelu de Polonia forma na so mayor parte pol Escudu Bálticu y la Llanura Sarmática. L'enclín del terrén ye de sur a norte, esto ye, de los Cárpatos escontra'l mar Bálticu.
Na parte meridional d'esta llanura, en contautu colos montes atopa la estensa llanura de Silesia, amplia depresión sedimentaria percorrida pol ríu Oder y que ye bien fértil na so parte más baxa. Tamién s'atopa la pandu de la Pequeña Polonia y la cuenca del Alto Vístula, el macizu cristalín de Lysa Gora, pequeñu y cubiertu de pradería y de montes. Finalmente, hai de citase la pandu de Lublin, que queda al sureste. El ríu Vístula dixebra la rexón de la Gran Polonia o Poznania, que queden al oeste, de la Mazovia al este, muncho menos poblada, ondulada, con llagos, banzaos, turberas y monte.
Les montes concentrar a lo llargo de la frontera meridional. Atópense ellí los Sudetes (al suroeste) y los Cárpatos, atestando con Eslovaquia. El macizu de los Cárpatos occidentales abarca más de quinientos quilómetros cuadraos y estrémase nos Altos Tatras, que ye un macizu cristalín y los Beskides, llombes gredosas cubiertes por mases montiegues que de la mesma s'estremen en Beskides Orientales y Beskides Occidentales (Babia Gora, 1.725 msnm). Nos Altos Tatras atópase'l puntu más altu del país, el monte Risy o Rysy (2.499 msnm). Al xunir Silesia a Polonia tres la SGM, l'aguada norte de los Sudetes o Sudetas pasaron a formar parte del país. Trátase d'una serie de llombes montiegues qu'alternen con depresiones de pequeñu tamañu. Nellos atopen los montes de los Xigantes o Karkonosze, con 1.603 msnm como máxima altitú, según el vastu valle de Klodzko.
Ríos, llagos, mariñes y banzaos
Ríos thumb|Ríu Vístula de Modlin. thumb|Óder, Szczecin.
Casi toa Polonia arrama escontra'l norte, al mar Bálticu, pol Vístula, l'Oder y los afluentes d'estos dos grandes ríos. El mayor ríu de Polonia ye'l Vístula (en polacu, Wisła), de 1047 km de llargor, que baña alredor de la metá del país. Naz nos montes Tatra (Cárpatos) nel estremu centru meridional de Polonia, crucia les rexones de la Pequeña Polonia y Mazovia, pasando por Cracovia y Varsovia, les dos capitales que tuvo Polonia. Na so desaguada forma un delta. La cuenca del Vístula inclúi la mayor parte de la metá oriental del país y percorrer un sistema de ríos que principalmente se xunen al Vístula dende l'este. Son afluentes sos el ríu Nida, el San, el Wieprz, el Pilica y el Bug (772 km) col so afluente Narew. El Bug sirve de frontera oriental a lo llargo de 280 quilómetros, de Polonia con Ucraína y Bielorrusia.
El Óder (en polacu, Odra) tien 854 km, y xunto al so afluente'l Neisse fai frontera con Alemaña; el so principal afluente, sicasí, ye'l Warta (808 km) que de la mesma recibe'l Notec; el Oder y el Warta formen una cuenca hidrográfica que drena el terciu occidental de Polonia, afluyendo a les badees al norte de Szczecin.
Toos estos ríos son propios de la llanura. Son navegables en munchos tramos. Amás, tán xuníos por canales. L'efectu de drenaxe nuna gran parte del territoriu polacu ye débil, sicasí, especialmente na rexón llacustre y les árees interiores al sur. El predominiu de banzaos, el nivel del terrén, y los pequeños llagos torguen un movimientu d'agua a gran escala. Los ríos tienen un réxime de dos periodos de gran caudal al añu. El primeru causar el destemple na primavera lo qu'amonta'l volume de los ríos na llanura; el segundu ta causáu poles agües intenses de xunetu.
Llagos Polonia ye'l segundu país con mayor cantidá de llagos n'Europa. Los más grandes son el Llagu Śniardwy y el Mamry. Al norte atópense numberosos llagos d'orixe glaciar. La mayor cantidá de llagos atópase en Mazuria o Masuria, qu'ocupen el 12 % de la so superficie total, pero tamién les hai en Pomerania. La rexón nordeste a la que se llama distritu de los llagos ta escasamente poblada y fálten-y recursos pa l'agricultura y la industria.
Mariñes La mariña de Polonia atopar nel mar Bálticu, na Pomerania, ente la desaguada del Óder y la badea de Danzig. Tien una estensión de 440 km. Ye una mariña baxo y arenoso. Fálten-y puertos naturales, sacante los Szczecin nel noroeste, nes boques del Óder y Gdansk, na desaguada del Vístula. Hai un puertu artificial, Gdynia construyíu tres la Primer Guerra Mundial. Otru puertu ye Kolobrzeg.
Clima thumb|La imaxe de satélite de Polonia en febreru de 2003. right|thumb|Parámetros climáticos permediu de Varsovia.
Les pautes meteorolóxiques a curtiu y llargu plazu de Polonia son de transición y variables pol choque de diverses mases d'aire percima de la superficie del país. L'aire marino muévese cruciando Europa occidental, l'aire árticu barre dende l'océanu Atlánticu Norte, y l'aire subtropical llega dende l'océanu Atlánticu Sur. Anque l'aire ártico apodera mientres gran parte del añu, la so conxunción con corrientes más templaes xeneralmente modera les temperatures y xenera considerables precipitación, nubes y borrina. Cuando les inflúis moderadores falten, les temperatures ivernices nos valles montascosos pueden cayer hasta 20 graos baxo cero.
Polonia presenta un clima continental fríu, bien rigorosu en iviernu. La temperatura medio añal de 7 °C.
La primavera llega amodo en marzu o abril, trayendo principalmente díes soleyeros dempués d'un periodu d'alteriar condiciones ivernices y primaverales. Los branos, que s'estiende dende xunu hasta agostu, ye xeneralmente menos húmedu que l'iviernu. Son nidios, con temperatures que varien ente los 15º y 25º. Los bastios y les nubes alternen con tiempu secu soleyeru que ye xeneráu cuando prevalecen los vientos del sur. La rexón más templada ye Baxa Silesia y Pequeña Polonia. A principios de la seronda ye xeneralmente soleyeru y templáu antes d'un periodu de tiempu lluviosu y más fríu en payares empieza la transición al iviernu. Nel iviernu, que puede durar d'unu a tres meses, trayendo frecuentes nubes de nieve pero una precipitación total relativamente baxu; les temperatures baxen per debaxo de 0 °C. Les temperatures estremes rexistraes nel territoriu polacu son 40,2 °C (Prószków cerca d'Opole, 29 de xunetu de 1921), -41,0 °C (Siedlce, el 11 de xineru de 1940). L'amplitú térmica añal acentúase conforme avanzar escontra l'este, onde pueden superar los 20 °C de diferencia. Nos Cárpatos y los Sudetes el clima ye de monte.
El rangu de temperatures medies ye 6 °C nel nordeste a 10 °C nel suroeste, pero les llectures individuales nes rexones de Polonia varien llargamente según la estación. Nos picos más altos de los montes, la temperatura medio ta per debaxo de 0 °C. La mariña báltica, influyida por moderaos vientos del oeste, tien branos más frescos ya iviernos más templaos. L'otru estremu de temperatura ye nel sureste a lo llargo de la frontera con Ucrania, onde les diferencies ente estaciones más grande soceden y les temperatures d'iviernu de media ta 4,5 °C per debaxo d'aquelles del oeste de Polonia. La temperatura de crecedera ye alredor de 40 díes más llargu nel suroeste que nel nordeste, ente que la primavera llega más tarde. Les ciudaes más templaes son Tarnów, Wrocław y Słubice.
La precipitación añal media pol conxuntu del país ye de 600 mm, pero ubicación de monte aisllaes reciben hasta 1.300 mm al añu. Nel iviernu alredor de la metá de la precipitación nes llanures y la totalidá nos montes cai en forma de nieve. De media, la precipitación nel branu ye'l doble que pel hibiernu, apurriendo un suministru dignu d'enfotu d'agua pa les colleches. Pel branu son frecuentes los bastiazos y los orbayos repentinos. Les precipitaciones bazcuyen ente 500-800 mm añales nel oeste, pero l'evaporamientu ye escasu. Nel este y nes llanures centrales mengüen, y nes tierres altes del sur aumenten. Unes poques zones, principalmente a lo llargo del Vístula ente Varsovia y el mar Bálticu y nel estremu noroeste, la media ye de menos de 500 mm.
Mediu ambiente thumb|Un paisaxe típico de la rexón de Podlaquia, cerca del pueblu de Bohoniki. thumb|left|Hayas nel Monte de Białowieża, destacando sobre los árboles de tras. thumb|Słowiński Park Narodowy (Mar Bálticu).
El 30,5 % de Polonia esta cubierta de montes, nos cualos atópense especies d'árboles como los pinos, los alerces, los abetos, los carbayos, les hayas y los abedurios.
La fauna polaca ye la típica de les rexones europees d'enllanaes y montes. El país caltién una gran variedá d'animales difíciles d'atopar n'otres partes d'Europa, como por casu el bisonte européu (Bison bonasus), que ye característicu de Polonia y atópase nos montes de Białowieża; el osu pardu, el llobu gris (Canis lupus), castores (castor fiber), el llobu cerval européu (Felix lynx), l'alce (Alces alces), distintos tipos de venados y xabalinos. Tocantes a les aves, un animal típicu que puede atopase ye la cigüeña blanca (Ciconia ciconia), xunto a otres especies como'l águila pomerana (Aquila pomarina), el cascanueces (Nucifraga caryocatactes) y la garceta grande (Egretta alba). Polonia ye'l país con mayor inmigración d'aves d'Europa.
El bioma dominante en Polonia ye'l monte templáu de frondosas, anque tamién ta presente'l monte templáu de coníferes nos Cárpatos. WWF estrema'l territoriu de Polonia ente cuatro ecorrexones: Monte mistu bálticu, nel noroeste. Monte de frondosas d'Europa occidental, nel suroeste. Monte montano de los Cárpatos, nel sureste. Monte mistu d'Europa central, nel restu del país.