thumb|382x382px|right|Armes Reales Grandes de Francia La Casa de Borbón (en francés: Bourbon, n'italianu Borbone) ye una casa real d'orixe francés (anque la primer corona a la qu'aportó foi la del Reinu de Navarra), actual casa reinante n'España y nel Gran Ducáu de Luxemburgu. L'apellíu Bourbon o, n'España Borbón, vien de un topónimu: el castiellu de Bourbon-l'Archambault, asitiáu nel departamentu francés de Auvernia (distritu de Moulins), por ser esta la casa matriz de tolos nobles d'esi fonduxe que, según cunten los xenealoxistes, baxen d'una caña secundaria de los Capetos, dinastía que gobernó Francia ente los años 987 y 1328. Gobernaron primero en Navarra y Francia, pero pal sieglu XVIII los miembros de la Casa de Borbón llegaron a los tronos d'España y sur d'Italia, destacando'l Reinu de les Dos Sicilies, amás de dellos pequeños ducaos y condaos.

Oríxenes La Casa de Borbón ye una caña de la Dinastía de los Capetos, la más antigua dinastía real d'Europa, qu'inclúi a tolos descendientes de Hugo Capeto. La caña de Borbón procede del sestu fíu del rei Lluis IX de Francia: el señor de Clermont, Roberto de Francia, que se casaría con Beatriz de Borgoña, señora de Borbón. El primer duque de Borbón en 1319 foi'l fíu de dambos, Lluis I de Borbón.

Esta casa real gobernó la Baxa Navarra (dende 1555), y Francia (dende 1589) de manera conxunta hasta 1789 (españíu de la Revolución francesa), cuando'l Reinu de Navarra (Baxa Navarra) foi abolíu y el so territoriu integráu al reinu francés. La monarquía (constitucional dende 1791) francesa quedó abolida en 1792, y el rei Lluis XVI de Francia (y V de Navarra), foi executáu en xineru de 1793.

Darréu hubo una restauración, tres la cayida del Primer Imperiu Francés en 1815; pero la Revolución de Xunetu depúnxo-yos otra vegada y la caña d'Orleans tomó'l poder ente 1830 y 1848, cuando la monarquía borbónica foi abolida de manera definitiva.

El primer miembru de la Casa de Borbón n'España foi Felipe d'Anjou, nietu de Lluis XIV de Francia, que reinó mientres 45 años col nome de Felipe V, quien asocedió a los Austrias. Ye nesti periodu onde se reemplaza l'orixinal francés Bourbon pola so castellanización, Borbón.

N'España, los sos reinaos asoceder de 1700 a 1808 (atayaos pola guerra de la Independencia), de 1813 a 1868 (atayaos pol Sexeniu Democráticu, incluyendo la Primer República), de 1874 a 1931 (que dio pasu a la Segunda República y, tres la guerra civil, esta a la Dictadura de Francisco Franco) y dende 1975 hasta l'actualidá.

Ye de la llinia española (Borbón-Anjou), dende onde s'esprende, por casu, la llinia de los gobernantes del Reinu de les Dos Sicilies (Borbón-Dos Sicilies), del Ducáu de Parma (Borbón-Parma) y del Gran Ducáu de Luxemburgu (Borbón-Nassau). Los pretendientes del Imperiu de Brasil (Orleans-Bergancia), al igual que los pretendientes orleanistas del Reinu de Francia (Borbón-Orleans), baxen de los Borbones franceses.

Al pie de la llinia francesa (Bourbon), atópense otres cañes estinguíes, como la de los príncipes de Condé (Bourbon-Condé) y la de los príncipes de Conti (Bourbon-Conti), y tamién llinies illexítimes que viven hasta güei, como la de los condes de Busset (Bourbon-Busset) y la incierta de los rajás de Shergar (Bourbon-Bhopal).

Llista de nobles borbónicos

Condes de Clermont thumb|170px|Escudu de los Borbón-Clermont. Lluis de Borbón (1317-1327; 1331-1342) Pedru de Borbón (1342-1356) Lluis de Borbón (1356-1400) Xuan de Borbón (1400-1424) Carlos de Borbón (1424-1456) Xuan de Borbón (1456-1488) Carlos de Borbón (1488) Pedru de Borbón (1488-1503) Susana de Borbón (1503-1521) Carlos de Borbón (1521-1523)

Condes de Colar thumb|170px|Escudu de los Borbón-Colar. Lluis de Borbón (1327-1342) Pedru de Borbón (1342-1356) Jaime de Borbón (1356-1362) Pedru de Borbón (1362) Xuan de Borbón (1362-1393) Jaime de Borbón (1393-1438) Leonor de Borbón (1438-1464) Jaime de Borbón (1464-1477) Pedru de Borbón (1477-1503) Carlos de Borbón (1503-1523)

Condes y Duques de Vendôme thumb|170px|Escudu de los Borbón-Vendôme. Lluis de Borbón (1393-1446) Xuan de Borbón (1446-1477) Francisco de Borbón (1477-1495) Carlos de Borbón (1495-1514) y Duque (1514-1537) Antonio de Borbón (1537-1562) Enrique de Borbón (1562-1589) César de Borbón (1589-1665) Lluis de Borbón (1665-1669) Lluis de Borbón (1669-1712) Felipe de Borbón, El Gran Prior (1712-1727)

Condes y Duques de Montpensier thumb|170px|Escudu de los Borbón-Montpensier. Lluis de Borbón (1428-1486) Gilberto de Borbón (1486-1496) Lluis de Borbón (1496-1501) Carlos de Borbón (1501-1523) Luisa de Borbón Duquesa (1523-1561) Lluis de Borbón (1561-1582) Francisco de Borbón (1582-1592) Enrique de Borbón (1592-1608) María de Borbón (1608-1627) Ana d'Orleans, La Gran Mademoiselle (1627-1693)

Príncipes de Dombes Lluis de Borbón (1400-1410) Xuan de Borbón (1410-1434) thumb|170px|Escudu del Principáu de Dombes. Carlos de Borbón (1434-1456) Xuan de Borbón (1456-1488) Carlos de Borbón (1488) Pedru de Borbón (1488-1503) Susana de Borbón (1503-1521) Carlos de Borbón (1521-1523) Lluis de Borbón (1551-1582) Francisco de Borbón (1582-1592) Enrique de Borbón (1592-1608) María de Borbón (1608-1627) Ana d'Orleans (1627-1693) Lluis de Borbón (1681-1736) Lluis de Borbón (1736-1755) Lluis de Borbón (1755-1762) thumb|170px|Escudu de Luis de La Roche-sur-Yon.

Príncipes de La Roche-sur-Yon Lluis de Borbón (1473-1520) Carlos de Borbón (1520-1565) Lluis de Borbón (1565-1582) Francisco de Borbón (1582-1592) Enrique de Borbón (1592-1608) María de Borbón (1608-1627) Luisa d'Orleans (1627-1693) Lluis de Borbón (1661-1685) Francisco de Borbón (1685-1694) Lluis de Borbón (1694-1698) Luisa de Borbón (1698-1750) thumb|170px|Escudu de Lluis I de Borbón-Condé.

Príncipes de Condé Lluis de Borbón (1546-1569) Enrique de Borbón (1569-1588) Enrique de Borbón (1588-1646) Lluis de Borbón, El Gran Condé (1646-1686) Enrique de Borbón (1686-1709) Lluis de Borbón (1709-1710) Lluis de Borbón (1710-1740) Lluis de Borbón (1740-1818) Lluis de Borbón (1818-1830)

Príncipes de Conti thumb|170px|Escudu d'Armando de Borbón-Conti. Francisco de Borbón (1581-1614) Armando de Borbón (1629-1666) Lluis de Borbón (1666-1685) Francisco de Borbón, El Gran Conti (1685-1709) Lluis de Borbón (1709-1727) Lluis de Borbón (1727-1776) Lluis de Borbón (1776-1814)

Reis d'Etruria Lluis de Borbón (1801-1803) Carlos de Borbón (1803-1807)

Reis de Francia y Navarra thumb|170px|Versión simplificada del escudu d'armes combináu de Francia y Navarra. El primer rei Borbón de Francia foi Enrique III, rei de Navarra, qu'asumió'l tronu de Francia como Enrique IV. Yera fíu d'Antonio de Borbón, duque de Vendôme y de Xuana III de Navarra. Foi bautizáu católicu, pero profesó la relixón protestante y foi líder de los hugonotes en Francia tres la muerte del so tíu Lluis I de Borbón, príncipe de Condé. La so ascensión al tronu francés diose ante la muerte ensin descendencia del so primu, Enrique III, y tuvo llena de problemes por cuenta de la so relixón. Enrique IV de Francia y III de Navarra (1589-1610) Lluis XIII de Francia (1610-1643) Lluis XIV de Francia (1643-1715) Lluis XV de Francia (1715-1774) Lluis XVI de Francia (1774-1792) de facto (1792-1793) pretendiente Lluis XVII de Francia (1793-1795) pretendiente Lluis XVIII de Francia (1795-1814) pretendiente (1814-1824) de facto Carlos X de Francia (1824-1830) de facto (1830-1836) pretendiente Lluis Felipe I de Francia (1830-1848) de facto (1848-1850) pretendiente

Pretendientes Luis Antonio de Borbón y Saboya, Lluis XIX, (1836-1844) Enrique Carlos de Borbón y Borbón-Dos Sicilies, Enrique V, (1844-1883)

Pretendientes Legitimistas thumb|180px|Versión simplificada de les armes de Francia mientres la Restauración, más tarde usada polos pretendientes legitimistas al tronu de Francia. Xuan Carlos de Borbón y Bergancia, Xuan III (1883-1887) Carlos María de Borbón y Austria-Este, Carlos XI (1887-1909) Jaime Pío de Borbón y Borbón-Parma, Xaime I (1909-1931) Alfonso Carlos de Borbón y Austria-Este, Carlos XII (1931-1936) Alfonso Lleón de Borbón y Habsburgu-Lorena, Alfonsu I (1936-1941) Jaime Enrique de Borbón y Battenberg, (Xaime II)/Enrique VI (1941-1975) Alfonso Jaime de Borbón y Dampierre, Alfonsu II (1975-1989) Luis Alfonso de Borbón y Martínez-Bordiu, Lluis XX (1989-presente)

Pretendientes Orleanistas Lluis Felipe d'Orleans y Mecklemburgu-Schwerin, Felipe VII (1850 y 1883-1894) Lluis Felipe d'Orleans y Orleans, Felipe VIII (1894-1926) Xuan Pedru d'Orleans y Orleans, Xuan III (1926-1940) Enrique Roberto d'Orleans y Orleans, Enrique VI (1940-1999) Enrique Felipe d'Orleans y Orleans-Bergancia, Enrique VII (1999-presente)

Soberanos de les cañes menores de la Casa Borbón

Reis d'España thumb|180px|Escusón de la dinastía de Borbón-Anjou, presente nel escudu d'España dende'l reináu de Felipe V. El primer rei Borbón d'España foi Felipe, duque d'Anjou, qu'asumió'l tronu d'España como Felipe V. Yera fíu de Lluis de Francia, El Gran Delfín y de María Ana de Baviera. Por tanto, yera nietu de Lluis XIV de Francia y de la so esposa María Teresa d'Austria, fía de Felipe IV d'España. La so ascensión al tronu español diose ante la previsible muerte ensin herederos del so tíu güelu Carlos II, qu'anició la Guerra de Socesión española. Felipe V d'España (1700-1724; 1724-1746) Lluis I d'España (1724) Fernandu VI d'España (1746-1759) Carlos III d'España (1759-1788) Carlos IV d'España (1788-1808) Fernandu VII d'España (1813-1833) Sabela II d'España (1833-1868) Alfonsu XII d'España (1875-1885) Alfonsu XIII d'España (1886-1931) Xuan de Borbón, Xuan III (1941-1977, exiliáu) Xuan Carlos I d'España (1975-2014) Felipe VI d'España (2014-presente)

Pretendientes Carlistes thumb|180px|Pabellón español dende'l sieglu XVI al XVIII y bandera militar del Imperiu español, usada más tarde como enseña representativa del carlismu. Carlos María Isidro de Borbón y Borbón-Parma, Carlos V (1833-1845) Carlos Lluis de Borbón y Bergancia, Carlos VI (1845-1860) Xuan Carlos de Borbón y Bergancia, Xuan III (1861-1868) Carlos María de Borbón y Austria-Este, Carlos VII (1868-1909) Jaime Pío de Borbón y Borbón-Parma, Xaime III (1909-1931) Alfonso Carlos de Borbón y Austria-Este, Alfonso Carlos I (1931-1936) Carlos Pío d'Habsburgu-Lorena y Borbón, Carlos VIII (1936-1953) Rexencia de Francisco Javier de Borbón-Parma y Bergancia, (1936-1952) Francisco Javier de Borbón-Parma y Bergancia, Javier I (1952-1975) Carlos Hugo de Borbón-Parma y Borbón-Busset, Carlos Hugo I (1975-2010) Carlos Javier de Borbón-Parma y Orange-Nassau, Carlos Javier II (2010-presente) Sixto Enrique de Borbón-Parma y Borbón-Busset (Rexente) (1975-actualidá)

Política y hestoria borbónica n'España

Los Borbones españoles del sieglu XVIII —Felipe V (1700-1724 y 1724-1746), Lluis I (1724), Fernandu VI (1746-1759), Carlos III (1759-1788) y Carlos IV (1788-1808)— llevaron a cabu una política de fondes reformes en tolos campos col enfotu de asitiar a España nun llugar destacáu ente les potencies europees. Felipe V foi ayudáu primero por conseyeros franceses, relevaos llueu por españoles pertenecientes a la primer xeneración d'ilustraos.

La política dinástica sostenida por Felipe V y la so segunda esposa, Isabel de Farnesio, dio tronos n'Italia a los fíos del matrimoniu, dando orixe a la caña Borbón-Sicilia. Los reinaos de Fernandu VI y Carlos III significaron la plenitú del reformismu.

El desenvolvimientu de l'América española, que les sos posibilidaes económiques entá taben por esplotar na so mayor parte, foi una de les xeres que recibieron más atención.