El ḥoquei sobre verde o ḥoquei yerba ye un deporte nel que dos equipos rivales d'once xugadores cada unu los cualos compiten pa meter una pelota na portería del equipu contrariu anotando asina un gol cola ayuda d'un palu de ḥoquei que dexa controlar la pelota. L'oxetivu consiste en marcar más goles que l'equipu contrariu al rematar el tiempu de xuegu reglamentariu (cuatro cuartos de quince minutos con descansos de dos minutos ente'l primera y segundu tiempu y ente'l terceru y el cuartu y unu de quince minutos ente'l segundu y el terceru). En casu d'un empate hai tiros de penaltis, meyor de 5 rondes, más rondes de muerte súbita en casu d'empate
Curtia historia thumb|Riverbank Arena, 1 August 2012 Desconozse la fecha d'orixe del ḥoquei. Tiénense rexistros gráficos de formes rudimentaries de ḥoquei (xuegu de palos y una bola) en munchos sitios del mundu. Por casu, nun baxorrelieve exipciu del 2000 e. C. vense dos persones utilizando palos con una pelota ente ellos. Hai una figura del 1272 e. C. n'Irlanda. thumb|Griegos antiguos xugando al keretízein, relieve en mármol del 500 e. C.del Kerameikos (en Atenes). N'exhibición nel National Archaeological Museum (Atenes). Hai una imaxe na Antigua Grecia (del 500 e. C.) de dellos homes xugando desnudos a emburriar una pelota con cayaos curvos (o cuernos). Esistía tamién un xuegu que se llamaba κερητίζειν (kerētízein) porque se xugaba con cuernos ("keras" en griegu).Oikonomos, G.: «Κερητίζοντες», en Archaiologikon Deltion, 6, páxs. 56-59; añu 1920. Amuesa la imaxe en piedra de los griegos xugando al keretízein. Consultáu'l 4 de xunetu de 2012. Los romanos teníen un xuegu asemeyáu llamáu paganica. En Mongolia Interior (China), la etnia daur xugaben a un xuegu llamáu beikou, paecíu al ḥoquei, mientres los últimos mil años, a lo menos.McGrath, Charles (n'inglés). «A Chinese hinterland, fertile with field ḥoquei.» 22 d'agostu de 2008. New York Times (Nueva York). Consultáu'l 4 de xunetu de 2012. Igualmente, esiste un relieve de la Edá Media n'Europa onde pueden vese dos persones xugando. La pallabra inglesa ḥoquei provién posiblemente del francés mediu hoquet ('cayáu curvu de pastor'), diminutivu del francés antiguu hoc ('gabitu'). y mentóse per primer vegada en 1363 n'Inglaterra, nuna proclama del rei Eduardo III:
En 1527, n'Irlanda méntase'l xuegu hockie:.«Ḥoquei», entrada nel Online etymology dictionary. Retrieved 2011-06-18. Consultáu'l 4 de xunetu de 2012. The horlinge of the litill balle with ḥoquei stickes or staves. 'El llanzamientu d'una pequeña bola con palos o vares de ḥoquei'. Por cuenta de estos antecedentes, ye pocu posible que dellos sieglos dempués, cuando los imperialistes británicos invadieron la India en 1757, adoptaren un xuegu paecíu al ḥoquei y haber lleváu a Europa. Paecencies al ḥoquei son el hurling y el shinty. Nel sieglu XVI, el pueblu orixinariu Mapuche (nel sur d'Arxentina y de Chile) prauticó un deporte con una bola que teníen d'apoderar con cayaos, llamáu "Chueca" o "Palín". Paez qu'un xuegu paecíu al ḥoquei modernu prauticar n'escueles públiques ingleses a principios del sieglu XIX. El primer club de ḥoquei foi'l Blackheath Football and Ḥoquei Club, en Londres, que se fundó alredor de 1861. En 1871 formóse'l Teddington Ḥoquei Club y en 1875 l'Asociación Inglesa de Ḥoquei. Na década de 1880 el xuegu asitióse definitivamente y les muyeres empezaron a practicalo con entusiasmu. L'actual organismu rector del deporte na so modalidá masculina, l'Asociación de Ḥoquei, fundar en 1886 y l'Asociación Inglesa Femenina de Ḥoquei en 1895, un añu dempués de que lo fixera la Unión Irlandesa de Ḥoquei de Muyeres. Mientres la década de 1890 xugáronse partíos internacionales y el ḥoquei foi incluyíu nos Xuegos Olímpicos de 1908.
A finales del sieglu XIX conformóse la primer asociación de ḥoquei sobre verde. Les seleiciones nacionales d'India y Paquistán fueron les grandes dominadores mundiales d'esti deporte mientres munches décades.
En 1924 creóse la Federación Internacional de Ḥoquei (FIH). En 1982 unificáronse los xuegos masculinos y femeninos so los auspicios de la FIH, que na década de 1990 cuenta con más de cien países miembros. El deporte tuvo apoderáu mientres enforma tiempu per India y Paquistán, que ganaron tolos torneos olímpicos dende 1928 hasta 1968, pero más palantre apaecieron equipos d'otros países que rompieron la hexemonía qu'indios y paquistanines tuvieron a escala internacional; ye'l casu d'Holanda, Alemaña, Nueva Zelanda, Inglaterra, España, Arxentina y Australia. La Copa del Mundu de la FIH celebrar per primer vegada en 1971 pa homes, y en 1974 pa muyeres. En 1994 la Copa del Mundu masculina celebrar na ciudá australiana de Sydney y foi ganada per Paquistán, que ye l'únicu país que la ganó cuatro veces. La Copa del Mundu femenina celebróse'l mesmu añu en Dublín y ganó per primer vegada Australia. El Troféu de Campeones celebrar per primer vegada en Lahore (Paquistán) en 1978 y compiten añalmente los seis meyores equipos masculinos del mundu; el troféu femenín empezó en 1987. El campeonatu d'Europa empezó en 1970 pa homes y en 1984 pa muyeres; la competición ye pa seleiciones nacionales y celébrase cada cuatro años. Tamién se celebra la Copa d'Europa d'Equipos Campeones, entamada per primer vegada en 1990 pa homes y 1991 pa muyeres.
Na actualidá ye un deporte olímpico y celébrense tantu campeonatos del mundu como d'Europa, América del Sur, América del Norte y Panamericanos amás de les lligues de cada país. Anguaño'l ḥoquei sobre verde ta apoderáu internacionalmente per países como Alemaña, Arxentina, Australia, Países Baxos y Reinu Xuníu. thumb|Una xugadora española cute la bola ante la oposición de xugadores holandeses, en Alcalá la Real (España). thumb|Una xugadora holandesa en plena carrera. Na mayoría de los países onde se xuega ḥoquei esisten lligues entamaes ente clubes de ḥoquei masculinos y femeninos.
Naturaleza del xuegu El ḥoquei ta integráu por cuatro componentes principales: téunica, táctica, preparación física y cualidaes psicolóxiques pa la competencia: La téunica implica'l desenvolvimientu coordináu de los movimientos del xugador y la so seguridá nel manexu col palu y la bola. Ye unu de los factores centrales del xuegu y ye la traza decisiva de la capacidá del xuegu.
La táctica entiende fundamentos, regles y métodos del xuegu. La so esencia ta dada pol emplegu efectivu de los medios del xuegu y la llucha so constantes cambeos de les situaciones del xuegu y la so disputa col contrincante.
La preparación física ye'l componente físicu del rendimientu de xuegu. Toma toles cualidaes condicionante y coordinar qu'inflúin de distinta manera sobre'l rendimientu. Les esixencies físiques son la velocidá, l'axilidá y la resistencia especial.
Les cualidaes psicolóxiques pa la competencia son regles de conducta propies de cada xugador.
La rapidez mental pa poder pensar los movimientos y calcular les xugaes con precisión. Esto significa qu'en parte'l ḥoquei como tolos deportes inclúi matemática, por casu: el/el xugador/a tien de calcular l'ángulu por que'l so tiru vaya onde quier.
Téuniques principales Les téuniques principales que dexen a un xugador desempeñase llibremente nuna situación real de xuegu correspuenden a cuatro categoríes:
Conducciones. Dexen el treslláu de la bola pel campu de xuegu. Realizar cola bola pegada al palu y d'alcuerdu a la posición de les manes y de la bola con respectu al cuerpu varien les sos carauterístiques.
Habilidaes (regates). Utilizar pa superar a un contrariu. Nelles inclúyense slalom, distintos tipos de dribling, anticorredizos y amagues.
Pases y receiciones. Favorecen el xuegu n'equipu. Como les conducciones, les sos distintes formes varien según la posición de les manes y la forma en que s'impacte la bola, siendo la téunica de push la más utilizada.
Empuñadures. Son les formes básiques d'agarre del stick, específiques pa cada téunica. Dexen realizar una téunica de la manera más eficaz y eficiente posible, con economía nos movimientos.
Posiciones de los xugadores 275px|left
Les posiciones de los xugadores de ḥoquei sirven pa distribuyise conducentemente sobre'l terrén. Xueguen 11 persones, 10 nel campu y un porteru. La velocidá d'una bocha ye siempres cimera a la del más rápidu de los xugadores, polo que'l tresporte por pases ye más eficaz que'l tresporte personal.
Al igual que nel fútbol, el primer sistema usáu foi'l sistema inglés llamáu "WM", onde los xugadores de campu (toos menos el porteru y los insides) tán distribuyíos nos vértices d'eses lletres.
El porteru o arqueru puede xugar hasta les 25 yardes, pero solamente dientro del área tien la posibilidá d'usar los sos privilexos especiales: impulsar la bola o bocha colos pies, y detenela colos brazos. Por esa razón, y pol pesu del equipu de proteición que llinda los sos movimientos y la so velocidá, davezu xuega cerca del arcu o portería. Les posiciones de defensa son, según el sistema de xuegu, defensores centrales (full-backs), defensores llaterales (half-backs o halfs), stopper (defensor central adelantráu) o "líbero" (últimu defensor central). Les posiciones nel mediocampo varien según el sistema de xuegu. Nel casu del antiguu sistema inglés, los mediocampistes son llamaos insides. Les posiciones nel ataque dependen tamién del sistema de xuegu. Nel vieyu sistema inglés llamábense wings (ales) a los atacantes pelos llaterales, y centerforward al atacante central.
Otros sistemes de xuegu utilicen posiciones, transitories o permanentes, distintes del antiguu sistema inglés. Dellos exemplos son:
La proyeición d'un defensor llateral pa provocar una superioridá numbérica transitoria. Una formación de cuatro mediocampistes en forma de semicírculu. Una marca personal a un xugador clave del adversariu. Un ataque con cuatro atacantes, dispuestos en forma de rombu.
Sistemes de xuegu La distribución de los xugadores nel campu de xuegu suel ser 4-4-2 (cuatro defensores, cuatro mediocampistes y dos delanteros), 4-3-3 (cuatro defensores, trés mediocampistes y trés delanteres) o, en situaciones de muncha presión, 3-3-4 (trés defensores, trés mediocampistes y cuatro delanteros).
Campu de xuegu El campu de xuegu ye rectangular y tien 91,4 m de llargu y 55 m d'anchu. Les llinies llaterales marquen los perímetros llargos del campu, y les de fondu marquen los perímetros curtios del mesmu. Les llinies de gol tán asitiaes na parte de les llinies de fondu ente los postes de los arcos. Una llinia central esta marcada nel mediu del campu. Les llinies conocíes como 22 m tán marcaes cruciando'l campu a lo ancho a 22,9 m de les llinies de fondu. Les árees tán marcaes dientro del campu alredor de los arcos y enfrente al centru de les llinies de fondu.
El puntu del penaltis tien un diámetru de 150 mm y ta marcáu en frente del centru de cada arcu col so centru a 6,4 m dende'l cantu internu de la llinia de gol.
Los banderinos de córner tienen de tener un poste d'ente 1,2 y 1,5 m d'altor y tán asitiaos en cada esquina del campu. Los arcos tán dispuestos fuera del campu nel centru y tocando les llinies de fondu.
Na década de 1970, los campos de verde natural empezaron a sustituyise por verde sintéticu. Al amenorgase'l resfregón de la pelota y amenorgase los botes, el xuegu fíxose más rápidu y precisu. Los primeros tipos de verde sintéticu rellenar con sable. Depués desenvolviéronse campos rellenos d'agua, qu'ameyoren entá más el deslizamiento de la pelota. Sicasí, son bien costosos y riquen un altu consumu d'agua, polo que les federaciones tán investigando otres teunoloxíes p'amenorgar el costu y l'impautu ambiental.
Equipamientu riquíu stick o palu de ḥoquei