El fenol (tamién llamáu ácidu carbólico, ácidu fénico, alcohol fenílico, ácidu fenílico, fenilhidróxido, hidratu de fenilo, oxibenceno o hidroxibenceno) na so forma pura ye un sólidu cristalín de color blancu-incoloru a temperatura ambiente. El so fórmula química ye C6H6O, y tien un puntu de fusión de 43 °C y un puntu de bullidura de 182 °C. El fenol ye conocíu tamién como ácidu fénico, que la so Ka ye de 1,3×10−10. Puede sintetizase por aciu la oxidación parcial del bencenu.
Historia El fenol foi afayáu en 1834 por Friedrich Ferdinand Runge, que lo estraxo (en forma impura) a partir del alquitrán de hulla."Ueber einige Produkte der Steinkohlendestillation" (On some products of coal distillation), Annalen der Physik und Chemie, 31 : 65-78. On page 69 of volume 31, Runge names phenol "Karbolsäure" (coal-oil-acid, carbolic acid). Runge characterizes phenol in: F. F. Runge (1834)"Ueber einige Produkte der Steinkohlendestillation," Annalen der Physik und Chemie, 31 : 308-328. F. F. Runge (1834) Runge llamó al fenol "Karbolsäure" (carbón-aceite-ácidu, l'ácidu carbólico). L'alquitrán de hulla caltúvose como fonte primaria hasta'l desenvolvimientu de la industria petroquímica. En 1841, el químicu francés Auguste Laurent llogró fenol en forma pura."Mémoire sur le phényle et ses dérivés" (Memoir on benzene and its derivatives), Annales de Chimie et de Physique, series 3, 3 : 195-228. On page 198, Laurent names phenol "hydrate de phényle" and "l'acide phénique", Auguste Laurent (1841)
En 1836, Auguste Laurent acuñó'l nome de "phène" pal bencenu;Auguste Laurent (1836) "Sur la chlorophénise et les acides chlorophénisique et chlorophénèsique," Annales de Chemie et de Physique, vol. 63, páxs. 27–45, see p. 44: Je donne le nom de phène au radical fondamental des acides précédens (φαινω, j'éclaire), puisque la benzine se trouve dans le gaz de l'éclairage. (I give the name of "phène" (φαινω, I illuminate) to the fundamental radical of the preceding acid, because benzene is found in illuminating gas.) esta ye'l raigañu de la pallabra "fenol" y "fenilo". En 1843, el químicu francés Charles Gerhardt acuñó'l nome de "phénol".Gerhardt, Charles (1843) "Recherches sur la salicine," Annales de Chimie et de Physique, series 3, 7 : 215-229. Gerhardt coins the name "phénol" on page 221.
Llogru Industrialmente llograr por aciu oxidación (con aire) de cumeno (isopropilbenceno) a hidroperóxido de cumeno, que darréu, en presencia d'un ácidu, biforcar en fenol y acetona, que se dixebren por destilación.
Usos El fenol úsase principalmente na producción de resines fenólicas. Tamién s'usa na manufactura de nylon y otres fibres sintétiques. El fenol ye bien utilizáu na industria químico, farmacéutica y clínica como un potente fungicida, bactericida, sanitizante, antiséptico y desinfestante, tamién pa producir agroquímicos, bisfenol A (materia primo pa producir resines epoxi y policarbonatos), nel procesu de fabricación d'ácidu acetilsalicílico (aspirina) y en preparaciones médiques como enxagües bucales y pastillas pal dolor de gargüelu.
Na medicina L'ácidu fénico foi utilizáu como antiséptico pol médicu ciruxanu Joseph Lister, creador del métodu antiséptico, sicasí esta sustancia agafaba la piel del enfermu y del ciruxanu, y foi sustituyíu más tarde por aceite fénico. Anguaño ta en desusu.DR. CLAUDE D'ALLAINES. Historia de la ciruxía|Prensa Universitaria de Francia 1967 |Trad. Felipe Cid Na actualidá sigue utilizándose como cauterizador en ciertos procedimientos como la matriceptomía por onicocriptosis.
Otros usos de los fenoles son: desinfestantes (fenoles y cresoles), preparación de resines y polímeros, preparación del ácidu pícrico, usáu na preparación d'esplosivos, síntesis de l'aspirina y d'otros melecines.
Riesgos El fenol se evapora más amodo que l'agua y una pequeña cantidá puede formar una solución con agua. Puede detectase el sabor y el golor del fenol a niveles más baxos que los asociaos con efeutos nocivos. El fenol engáfase fácilmente, ye corroyente y los sos gases son esplosivos en contautu con fueu.
De ser inxeríu n'altes concentraciones, puede causar envelenamientu, vultures, decoloración de la piel ya irritación respiratoria. Yera la sustancia utilizada nos campos de concentración nazis dende agostu de 1941 pa disponer de les llamaes "inyeiciones letales" (inyeición de fenol de 10 cm³). Desafortunadamente ye unu de les principales refugayes d'industries carboníferes y petroquímiques; de resultes el fenol entra en contautu con cloru en fontes d'agua trataes pa consumu humanu, y forma compuestos fenilclorados, bien solubles y citotóxicos pola so facilidá pa travesar membranes celulares.
Ver tamién Fenoles (metabolitos secundarios de les plantes)
Referencies
Enllaces esternos
Institutu Nacional de Seguridá ya Hixene nel Trabayu d'España - Ficha internacional de seguridá química del fenol
Categoría:Ciencia y teunoloxía d'Alemaña