thumb|350px|El Templu de Xerusalén según la visión del profeta Ezequiel. Perspeutiva de Charles Chipiez, 1889.
El Templu de Xerusalén (hebréu: בית המקדש, Beit Hamikdash) o'l Templu de Salomón foi'l santuariu principal del pueblu d'Israel y contenía nel so interior l'Arca de l'Alianza, el candelabru de los siete brazos y demás instrumentos emplegaos pa llevar a cabu'l cultu hebraicu en tiempos de la Edá Antigua.Gabrielle Sei-Rajna, L'abecedaire du Judaïsme, Flammarion: París, 2000, p. 116. La ilustración que figura sobre la derecha amuesa la indumentaria de los sacerdotes y los diversos instrumentos propios del Templu de Xerusalén. thumb|right|350px|Indumentaria sacerdotal, Menorá (candelabru de siete brazos), Arca de l'Alianza y demás instrumentos del Templu de Xerusalén.
Alcontrar na escampada del monte Moriá, na ciudá de Xerusalén, onde s'alluguen na actualidá la Cúpula de la Roca y la Mezquita d'Al-Aqsa.
El Primer Templu foi construyíu pol rei Salomón pa sustituyir al Tabernáculo como únicu centru de cultu pal pueblu xudíu. Foi escaláu pol faraón Sisac (Sheshonq I) en 925 e.C. y destruyíu polos babilonios mientres el segundu asediu de Nabucodonosor II a Xerusalén en 587 e.C.
El Segundu Templu, muncho más modestu, foi completáu por Zorobabel en 515 e. C. (mientres el reináu del persa Darío I) y darréu consagráu. Tres les incursiones paganes de los seleúcides, foi vueltu consagrar por Judas Macabéu en 165 e.C.Episodiu que ye recordáu na fiesta xudía de Janucá. Reconstruyíu y ampliáu por Herodes, el Templu foi de la mesma destruyíu poles tropes romanes al mandu de Tito nel añu 70, nel Sitiu de Xerusalén, mientres la primer guerra xudía. La so principal muerte ye'l Muriu de los Llamentos, tamién conocíu como Kotel o Muriu Occidental.Simón Dubnow, Manual de la historia xudía, Buenos Aires: Sigal, 1977, páxs. 288-295: "La destrucción de Xerusalén".
La escatoloxía hebrea establez que'l Tercer Templu de Xerusalén va ser reconstruyíu col advenimiento del mesíes del xudaísmu.
El Primer Templu thumb|350px|Reconstrucción computarizada del Templu de Salomón (2010). thumb|350px|Reconstrucción de les cortiles del Templu de Salomón. De derecha a esquierda: Antepar (blancu), Santu (verde claru), Santu de los Santos (rosado). Encyclopaedia Biblica, 1903. thumb|350px|Seición llonxitudinal del Templu de Salomón. thumb|350px|Fragmentu de vidriu col Templu de Salomón, sieglu III. Nótense los dos pilastres exentes. Encyclopaedia Biblica, 1903.
El Primer Templu de Xerusalén foi construyíu pol rei Salomón alredor del añu 960 e. C. y funcionó como santuariu principal de los israelites. Taba asitiáu na escampada del monte Moriá, na ciudá de Xerusalén, onde s'alluguen güei el Muriu de los Llamentos, la Cúpula de la Roca y la mezquita d'Al-Aqsa.
Según la Biblia, la construcción del Templu de Salomón realizar nel sieglu X e.C., pa sustituyir el Tabernáculo que, dende'l Éxodu y mientres sieglos, yera utilizáu como llugar de xunta y pa rindi-y cultu a Dios. El Tabernáculo caltenía l'Arca, que foi depués traida a Xerusalén pol rei David y depositada nel monte Moriá, sobre una plataforma d'aproximadamente 40 por 100 metros.
El Templu puramente dichu, según la descripción de la Biblia, yera un edificiu empobináu sobre una exa llonxitudinal en direición este-oeste. L'edificiu tuvo de tener un llargor interior d'aproximadamente 27 metros, 9 metros d'anchu y un altor de tamién 13,5 metros (60×20×30 coldos). Les sos dimensiones, por tanto, yeren comparables a les d'una capiya, mas el cultu polo xeneral llevar a cabu dende'l so esterior. A entrambos llaos de la entrada del templu fueron alzaes dos columnes, llamaes Jaquín y Boaz. Los sacerdotes y el rei entraben nel Templu al traviés d'una gran puerta enchapada n'oru, d'aproximadamente 10 metros d'altu y 4 d'anchu. Tres esa puerta atopaben trés recintos.
Un antepar yera siguíu por otros dos recintos. El primeru d'eses cortiles yera denomináu Hejal o Santu (esto ye, Llugar Santu o Santuariu), que yera allumáu al traviés de ventanes altes. L'anchor y llargor d'esta estancia guardaba una proporción de 1:2, lo que significa que la planta del Hejal taba compuesta por un doble cuadráu. El forxáu de piedra atopábase cubiertu por un solado de madera de cedru. Les parés y vigues del forxáu del Hejal taben recubiertes por llámines de cedru libanés.
La tercer cámara, denominada Dvir o Kodesh Hai-Kodashím yera'l llugar más sagráu del Templu de Salomón. En llatín conocer como Sancta Sactorum y n'español como "Santu de los Santos". Esti postreru recintu atopar a un nivel más altu que'l Hejal y solo podía aportase a él xubiendo una escalera. El Dvir tenía la forma d'un cubu d'aproximadamente 10×10×10 metros (20×20×20 coldos). Nel so centru atopaba'l Arca de l'Alianza (gran arcón fechu de madera d'acacia, cubierta con planches d'oru y con cuatro anilla a les esquines nes que eventualmente poníense vares pa tresportala; dientro del Arca calteníense les Tables de la Llei, apurríes por Dios a Moisés, y les Tables de la mesma llevaben grabaos los Diez Mandamientos, sirviendo de conexón ente Dios ya Israel).Según la descripción de la Biblia, el poder de Dios al traviés de l'Arca yá s'acreditara cuando se derrumbar les muralles de Xericó al pasar los xudíos ante elles cola Arca.
El patiu interior del Templu yera arrodiáu per un muriu formáu por trés capes de bloques de piedra cubiertes por vigues de madera de cedru. Nesti patiu interior podíen entrar los pelegrinos y les mases de fieles, pero'l Dvir o Santuariu del Templu solu yera accesible a los sacerdotes y el monarca de vez.
La construcción del Templu de Xerusalén foi l'eventu más importante del reináu de Salomón, gracies al cual el so nome recordóse hasta 30 sieglos dempués de la so muerte. Yá na Biblia'l Templu atropa la mayoría de los escritos onde apaez el rei Salomón. La so fama trescendió los tiempos y, como edificiu ideal concebíu por Dios, constitúi hasta güei un importante referente y fonte d'inspiración en materia proyeutual y arquitectónica.Exemplos d'ello son Santa Sofía de Constantinopla y el Monesteriu d'El Escorial. Y a ellos tamién tien d'amestáse-yos el proyeutu del arquiteutu Louis I. Kahn pa la Sinagoga Hurva en Xerusalén, realizáu ente 1967 y 1974. Numberosos son los puntos de vista teóricos en redol al Templu de Salomón y esiste amás un importante númberu de reconstrucciones ya inclusive intentos diversos por volver materializalo a lo llargo de la historia. Pa mayores detalles, vease Reconstrucciones del Templu de Salomón.
Tres la muerte de Salomón, el templu sufrió profanaciones por cuenta d'invasiones estranxeres y tamién a la introducción de deidaes sirio-fenicies. Con tou, foi rededicado so les sos condiciones orixinales mientres los reinaos d'Ezequíes y Josías.
Implementos del Templu
Destrucción del Primer Templu thumb|120px|Inscripción incisa na única muerte que sobrevivió. Les tropes del rei babilónicu Nabucodonosor II destruyir en 586 e.C., llevando amás cautiva a una gran parte de los habitantes del Reinu de Xudá a Mesopotamia, cosa que dio llugar al exiliu y cautiverio de los hebreos en Babilonia.Simón Dubnow, Manual de la Historia Xudía, Buenos Aires: Sigal, 1977, capítulu XIII: "La Cautividá en Babilonia"; Gabrielle Sei-Rajna, L'abecedaire du Judaïsme, Flammarion: París, 2000, p. 116.
Del Templu de Salomón solo sobrevivió un pequeñu oxetu de gran valor simbólicu, tratáse d'una , por demás estilizada y con inscripciones en calteres paleohebreos: iconográficamente, les granaes (rimonim n'hebréu) presentar nes cultures de l'Antigüedá como símbolos de fertilidá y esperanza,Udo Becker, The Continuum Encyclopedia of Symbols, Londres y Nueva York: 1994, páxs. 239-40; Don D. Srail, "Ivory Pomegranate ", 19 de xineru de 1997 (aportáu 2 de xunetu de 2014). tando elles yá presentes en Jaquín y Boaz, les dos columnes esternes emplazadas delantre del Templu de Salomón;1 Reis 7:21 (afataben amás nes vestidures del Sumu Sacerdote d'Israel, Éxodu 28: 33-34); Benedict S. Isserlin, "Israelite Art during the Period of the Monarchy", en Jewish Art, ed. Cecil Roth, Tel Aviv: Massada Press, 1961, col. 83; W. Emery Barnes, "Jachin and Boaz", Journal of Theological Studies V, 1904, páxs. 447–451. per otra parte indica claramente que se trata d'un oxetu "[Perteneciente] al Templu of [Yahvé]h, consagráu a los sacerdotes".L'oxetu en cuestión xeneró encaloraos alderiques arqueolóxicos n'Israel alrodiu de la so autenticidá, mas depués d'innumberables estudios ya investigaciones, pruebes de llaboratoriu, analises paleográficos y hasta un casu na Corte de de Xerusalén, el consensu de los espertos basáu n'evidencia güei contundente ya irrefugable demostró l'autenticidá de la pieza que otrora coronaba'l cetru d'unu de los sacerdotes del Templu. André Lemaire, "Une inscription paleo-hebraique sur grenade en ivoire," Revue Biblique, Vol. 88, páxs. 236-239; "Probable Head of Priestly Scepter from Solomon's Temple Surfaces in Jerusalem," Biblical Archaeology Review, xineru-febreru 1984; Yitzhak Roman, "Text on a Pomegranate", Caso non. 482/04, District Court, Jerusalem: Expert's Opinion, The Institute for Technology and Forensic Consulting Ltd., 10 d'avientu de 2008; "Leading Israeli Scientist Declares Pomegranate Inscription Authentic", Biblical Archaeology Review, 16 d'avientu de 2008 (repr. Anchor Stone International, 23 d'abril de 2009); "The Ivory Pomegranate: Artifact from Solomon's Temple", Biblical Archaeology, 19 de marzu de 2012. La esencia del conteníu de les fontes numberaes foi resumida en Documenta: Ivory Pomegranate. La granada de marfil tópase caltenida nel Muséu d'Israel, en Xerusalén.
El Muséu d'Israel en 2011 retiró de la exhibición la granada, un oxetu verdaderamente de la Edá del Bronce tardío, pero non asina la inscripción, que s'abarrunta ye una falsificación recién, anque nun haya pruebes de la culpabilidá de quien vendió la pieza al Muséu.
El Segundu Templu thumb|350px|Planu xeneral del Templu de Xerusalén.
Reconstrucción de Zorobabel Depués de la torna del cautiverio y col lideralgu de Zorobabel fixéronse los arreglos necesarios pa reorganizar l'afaráu Reinu de Xudá y reconstruyir el so Templu, desapaecíu pa esi entós faía yá siete décades. El grupu recién llegáu constaba de 42.360 persones xudíes, incluyendo neños, xunto a los sos 7.337 sirvientes y 200 músicos (Esdras 2:65). Completara'l llargu y lúgubre torna a casa dende les riberes del Éufrates hasta Xerusalén. Dicha xente taba animada por un fuerte impulsu relixosu y una de les sos primeres esmoliciones foi restaurar la so antigua casa d'adoración, reconstruyendo'l Templu y restituyendo los sos rituales.
Xunto cola invitación de Zorobabel, el gobernador amosó un noble xestu al contribuyir con 1.000 dáricos d'oru y otros tantos regalos. La xente apurrió amás la so parte al ayalga sagrada y facer con gran entusiasmu (Esdras 2). Primero llevantóse y dedicó l'altar de Dios nel puntu exactu onde s'atopaba'l so predecesor. Depués llimpiáronse los escombros carbonizaos que se topaben no que fuera'l sitiu de Primer Templu. Finalmente, nel segundu mes del segundu añu (535 e.C.), y ante la emoción y l'allegría del públicu ellí rexuntáu (Llibru de los Salmos 116-118), punxéronse los cimientos del Segundu Templu. Esti actu tuvo importancia pal pueblu hebréu, dando amás llugar a non poques alcordances (Zacarías 4:10).
De la ufierta samaritana a la culminación de los trabayos Los samaritanos fixeron una propuesta de collaboración nos trabayos. Mas Zorobabel xunto col conseyu de vieyos tornaron a la ufierta yá que entendíen que Xudea tenía de construyir el Templu ensin ayuda esterna. De resultes d'ello, informes malintencionaos fueron espublizaos alrodiu de los xudíos; acordies con Esdras 4:5, los samaritanos buscaben atayar el propósitu de construyir el Templu y unviaron mensaxeros a Ecbatana y Susa, lo que causó que los trabayos de reconstrucción fueren tardiegos y eventualmente suspendíos.