Tomás Cipriano Ignacio María de Mosquera-Figueroa y Arbolea-Salazar , más conocíu como Tomás Cipriano de Mosquera foi un militar, diplomáticu y estadista colombianu. Desempeñó'l cargu de presidente: Presidente de La República de Nueva Granada ente 1845 y 1849; Presidente de la Confederación Granadina ente 1861 y 1863; y de los Estaos Xuníos de Colombia ente 1862 y 1864 y de 1866 a 1867. Mosquera foi l'únicu militar colombianu qu'ostentó'l cargu de presidente de la república en cuatro causes.
Mientres el réxime de Simón Bolívar, Mosquera foi diplomáticu y alministrador provincial. Miembru del Partíu Conservador, con ayuda del Exércitu y del cleru católicu foi nomáu presidente de Nueva Granada en 1845. Dexó'l cargu en 1849, y dedicóse a dellos negocios n'Estaos Xuníos. Al so regresu a Nueva Granada en 1854, Mosquera rompió col Partíu Conservador y allinióse nos lliberales en mediu del conflictu bipartidista. En 1861 derrocó al presidente conservador Mariano Ospina Rodríguez, declarar a sí mesmu presidente en funciones, y gobernó como dictador hasta 1863, cuando foi confirmáu nel cargu pola Convención de Ríonegro so una nueva Constitución. Mientres esi gobiernu, tomó midíes p'amenorgar el poder de la Ilesia.
Ye consideráu una de les figures más importantes de la historia de Colombia del sieglu XIX por cuenta de les sos midíes gubernamentales como la realización del primer censu nacional del país, la instauración del sistema métricu decimal, la promoción de la navegación a vapor pol ríu Magdalena al autorizar la esportación pol puertu de Barranquilla en 1849, previa instalación d'una aduana y la firma del tratáu de Paz, Amistá, Navegación y Comerciu con Estaos Xuníos, según la construcción del Capitoliu Nacional de Colombia.
Biografía Tomás Cipriano de Mosquera nació en Popayán el 26 de setiembre de 1798 nel llar conformáu pol hacendado payanés José María de Mosquera-Figueroa y Arbolea y pola so esposa María Manuela d'Arbolea y Arrachea, primos hermanos ente sigo, miembros de families prominentes de Colombia mientres el sieglu XIX.
Anque nun cuntaba con un títulu universitariu, a diferencia de los sos hermanos, foi un autodidacta instruyíu en llatín, inglés, francés ya italianu, y llegó a empezar una traducción de Tasso.Malcom Des - Prólogu en: Lofstrom, William (1996) La vida íntima de Tomás Cipriano de Mosquera (1798-1878), Bogotá: El Áncora Editores, p.11 Foi amás, matemáticu, xeógrafu ya historiadorGustavo Arboleda - Diccionario Biográficu y Xenealóxicu del Antiguu Departamentu del Cauca, Bogotá: Biblioteca Horizontes, p.288 y escribió dellos llibros sobre estes temes.
Trayeutoria militar y política
Principios A temprana edá, en 1813, Tomás Cipriano de Mosquera incorporar al exércitu patriota d'Antonio Nariño que participaron na batalla de Calibío. Xubíu a subteniente en 1815, Mosquera algamó'l grau de teniente al añu siguiente, según el títulu d'ayudante del batallón Bravos del Socorru”. Depués foi fechu prisioneru polos realistes na batalla de la Cuchiella del Tambo, pero llogró ser lliberáu gracies a les influencies del so padre.
La llucha pola independencia siguió, y Mosquera foi nomáu capitán de la
primer compañía del Batallón de reserva y dempués comandante de la guardia cívica de Popayán.
La Gran Colombia La Gran Colombia foi creáu en 1819 pol congresu aconceyáu na ciudá de Angostura pola unión de Venezuela y la Nueva Granada nuna sola nación sol nome de República de Colombia, a la que depués se xuntaron Panamá (1821) y Ecuador (1822).
La defensa de Barbacoas El combate de Barbacoas, na tarde del 1° de xunu de 1824, Mosquera causó-y la derrota definitiva al pastuso Agustín Agualongo quien venía una campaña mientres trés o cuatro años na provincia de Pasto nel so enfotu por defender la causa d'España. Nesi momentu Mosquera yera'l Gobernador de Bonaventura, y moviérase a Barbacoas col fin de xestionar un emprestu de 50.000 pesos pa ser unviaos a Bolívar, que nun pudiera recoyer un militar unviáu pal casu.
Enteráu díes primero que diba ser atacáu polos pastusos, poner a preparar la defensa llamando a les armes a los esclavos dispuestos a enrolarse, ufiertándo-yos la llibertá en cuenta de los sos servicios. Pela so parte, Agualongo y los sos principales xefes llegaron a Barbacoas fuxendo de les fuercies patriotes. La intención del caudiellu yera faese cola ayalga qu'axuntaben ellí los republicanos y tener dende onde atacar Tumaco, puntu vital pa establecer comunicaciones colos corsarios españoles y peruanos qu'actuaben nel Pacíficu.Gutiérrez Ramos, Jairo. "El fugaz pero fatal alcuentru del indiu Agualongo col coronel Mosquera". Revista Credencial Historia. Non. 211. Julio de 2007. Los sos siguidores sumaben apenes cien combatientes.Ibarra Revelo, 1975: 311 Sicasí, el 31 de mayu Mosquera intento colase ente les posiciones realistes nuna barcaza pero foi destruyida d'un cañonazu. Un día dempués, el gruesu de los pastusos intentó asaltar la ciudá, pero fueron refugaos, dando en arrodiala y quemar. Agualongo foi mancáu nuna pierna, y los realistes sobrevivientes retirar a Patía dispersandose pola rexón.
Los pastusos perdieron 140 homes aproximao, ente'l 30 de mayu y 1° de xunu, siendo derrotaos a les cinco de la tarde. Siguió una persecución hasta'l 2 de xunu onde les fuercies de Mosquera tomaron prisioneros a 33 oficiales y 150 soldaos. Los patriotes pela so parte pérdieron 13 soldaos y tuvieron 18 mancaos ente los que se cuntaba'l mesmu Mosquera. Los 33 oficiales pastusos fueron executaos por orde de Mosquera so l'acusación de ser incendiarios.
Pol so llabor (que marcó'l final de Agualongo, quien escapó ganáu d'esta batalla y foi prindáu por José María Obando tres selmanes dempués) foi xubíu a coronel.
Les sos mancaes La grave mancada de Mosquera, productu d'un disparu de mosquete, que la so carga entró-y pola boca, saltó-y dos dientes y travesó-y la mexella cuando arengaba a los sos homes a atacar la guerrilla de Agualongo. Cerca de tres selmanes trescurrieron primero que pudiera llegar de Popayán un ciruxanu inglés a esaminar la firida de Mosquera, magar un sacerdote pudiera estraye-y delles partícules del güesu.
En marzu de 1826, Bolívar nomó a Mosquera Intendente de Guayaquil, pero como les sos firíes entá nun fueren trataes afechiscamente, decidió viaxar primero a Filadelfia, Estaos Xuníos, en busca d'un ciruxanu especializáu. Mosquera, la so esposa Mariana y fía Amalia de cuatro meses, xubieron la mariña del Pacíficu na so ruta escontra Estaos Xuníos, pero mientres la so escala en Panamá atoparon un médicu especialista que lu operó del quexal quebráu, xuniendo les dos partes con un alambre de plata. Magar l'ameyoramientu na so firida, caltuvo dende entós un repulgu na cara y una dificultá pa falar que darréu-y valdría'l llamatu de 'Mascachochas'.
Periodu final de la Gran Colombia Nel mes de xunetu de 1826, Mosquera yá s'emponer al so destín de Guayaquil, siendo nomáu xeneral en 1829, exerciendo como diplomáticu en Perú hasta 1830. Sicasí, el país eslleióse a finales de la década de 1820 y principios de los años 1830, poles diferencies polítiques qu'esistíen ente partidarios del federalismu y el centralismu, según poles tensiones rexonales ente los pueblos qu'integraben la república.
La república de la Nueva Granada y la confederación Granadina Mosquera desempeñóse como diplomáticu en delles naciones d'Europa y nos Estaos Xuníos (1830-1833). Al so regresu foi congresista (1834-1837) y nel gobiernu conservador de José Ignacio de Márquez, Mosquera foi nomáu secretariu de Guerra y como tal dirixó y trunfó na Guerra de los Supremos en 1840. Nuevamente dedicóse a la diplomacia agora como embaxador en Perú, Chile y Bolivia ente 1842 y 1845.
Primer presidencia Pa les eleiciones de 1845 el sector ministerial (los futuros conservadores) ufiertó-y el so respaldu a Mosquera, quien resultó escoyíu. Los principales llogros d'esti primer gobiernu fueron:
La economía viró escontra una apertura del comerciu esterior; en 1846 roblóse'l Tratáu de Paz, Amistá, Navegación y Comerciu con Estaos Xuníos. Al pie del so secretariu de Facienda Florentino González llogró desmontar munchos de los impuestos coloniales sobrevivientes, según revitalizar la industria del tabacu. Instauróse'l sistema métricu decimal nel país. Empecipió la política de dixebra del Estáu y la Ilesia católica. Contrató al arquiteutu Thomas Reed pa dirixir les obres de construcción del Capitoliu Nacional de Colombia. Realizó'l primer censu nacional na historia de Colombia. Promovió'l navegación a vapor pol ríu Magdalena al autorizar en 1849 la esportación pol puertu de Barranquilla, allugáu na badea de Sábanu, previa instalación d'una aduana.
El conxuntu de les sos polítiques foi vistu con malos güeyos polos sectores que lo llevaren a la presidencia, y agora sentíase muncho más cercanu a los lliberales. Al terminar esti mandatu viaxó a Nueva York para dedicara a los negocios de familia y creó ellí una casa comercial internacional.
Regresu a la política
Depués de dellos años n'Estaos Xuníos, Mosquera tornó pa combatir y baltar la dictadura de José María Melo en 1854. Entós, yá alliniáu nel bandu lliberal, asistió al Congresu como representante y senador y foi candidatu a la reelección presidencial en 1857, quedando en tercer llugar en siendo escoyíu'l conservador Mariano Ospina Rodríguez que consagró'l federalismu del país, agora llamáu Confederación Granadina. Dempués d'esti episodiu políticu foi escoyíu Presidente del Estáu Soberanu del Cauca en 1858, cargu dende'l cual buscó atraer la simpatía de los lliberales y reconcilióse con José María Obando, nombrandoló xefe del exércitu caucano.
Mosquera llogró consolidar alredor so los enclinos que constituyíen el partíu lliberal. Anque la Constitución de 1858 sancionara'l federalismu, les polítiques del presidente Mariano Ospina Rodríguez tendíen al centralismu. Les tensiones polítiques agravar al añu siguiente con dos lleis expedíes pol gobiernu central. Pola primera quedaba aseguráu'l predominiu del partíu conservador nel gobiernu, la segunda autorizaba al poder executivu por que cuando xulgara necesariu nomara Distritos de facienda en cada estáu, rexíos por un intendente, con facultaes en tolos ramos de l'alministración. Mosquera fixo contautu con dellos lliberales quien alcordaron empresta-y sofitu nel so proyeutu insurreccional y aceptaron que fora'l Supremu Direutor de la Guerra. Asina, en 1860 declaró la secesión de Cauca y declaró-y la guerra a la Confederación. Llueu recibió'l respaldu de los estaos de Santander y Tolima, que lo proclamaron el so gobernador.
Segunda presidencia Depués de más d'un añu, llogró desbancar al conservadorismu del poder, convertise en presidente provisional del país y convocar a una asamblea constituyente, la Convención de Rionegro de 1863. Ganó al so contrincante conservador y xubió al poder.
En 1861 fundó'l Colexu Militar (que sería la base de la Facultá de Mines, y polo xeneral, d'Inxeniería de la Universidá Nacional).
Estaos Xuníos de Colombia
Tercer presidencia Na Convención de Rionegro conformada dafechu por lliberales, viose la división ente los radicales (con Manuel Murillo Toro a la cabeza) y los mosqueristas; de toes formes, consagróse una constitución federal y lliberal que garantizaba los derechos de los ciudadanos y que dexó satisfechos a tolos convencionistas. Coles mesmes, escoyer a Mosquera pa terminar el primer bieniu de gobiernu de los Estaos Xuníos de Colombia, hasta'l 1° d'abril de 1869.
Nesti tercer mandatu, tuvo d'enfrentar una guerra con Ecuador, pa lo cual comandó personalmente l'exércitu colombianu, llogrando la victoria final na Batalla de Cuaspud n'avientu de 1863. Esta victoria sobre'l Xeneral Juan José Flores, tamién héroe de la independencia de la Nueva Granada, llevó al Congresu de la República a decretar una inédita llei d'honores, por aciu la cual nomar 'Gran Xeneral de los Estaos Xuníos de Colombia'.