Habib Burguiba (n'árabe, حبيب بورقيبة Ḥabīb Būrqība, tamién conocíu pola trescripción francesa Habib Bourguiba) foi un políticu tunecín y líder nacionalista. Foi'l segundu Primer ministru del Reinu de Túnez antes de poner fin a la Monarquía y proclamar la República de Túnez el 25 de xunetu de 1957, convirtiéndose asina nel so primer presidente. Antes d'esto, xugó un papel importante nel llogru de la independencia de Francia (el 20 de marzu de 1956), terminando asina col protectoráu de 75 años.
Habib Burguiba nació en Monastir (Túnez), siendo'l fíu más pequeñu de 8 hermanos, nel senu d'una familia de clase media terrateniente. En destacando nos sos estudios, en 1907 treslladar a Túnez pa siguir la so educación nel Colexu Sadiki y depués nel Llicéu Carnot, antes de llograr el so bachilleratu francés en 1924. En 1927, graduóse como abogáu pola Universidá de París y tres el so regresu a Tunicia, Burguiba empieza a interesase pol nacionalismu independentista, integrándose, na década de 1930, nel partíu nacionalista tunecín del cual aportó a el máximu dirixente.
Con aspiraciones escontra una política moderno y reformista -cercana al socialismu, más descentralizada, y desvenceyada de les élites de la ciudá de Túnez -qu'hasta entós controlaben el movimientu-, el 2 de marzu de 1934, a los 31 años, funda un nuevu partíu: el Neo-Destour, encabezando asina'l movimientu tunecín pola independencia.
Pol so activismu pola independencia, Burguiba empezó a llamar l'atención de les autoridaes del protectoráu francés, quien-y arrestaron y obligaron a exiliase en delles ocasiones. Mientres l'españíu de la Segunda Guerra Mundial, Burguiba (que nesi momentu atopábase deteníu) foi treslladáu a distintes cárceles franceses.
En siendo lliberáu en 1942 pol Tercer Reich, decidió internacionalizar el casu tunecín y buscar el sofitu de la Lliga Árabe n'El Cairu, onde vivió dende 1945 hasta 1949. Los sos intentos fueron en devanéu, una y bones los países árabes taben más esmolecíos pol conflictu palestino-israelín.
Tres el so regresu a Túnez, Burguiba empezó a axustar con Francia les condiciones de la independencia. Sicasí, les conversaciones demostraron ser un fracasu total y Bourguiba, decide presentar el casu ante les Naciones Xuníes.
En llogrando'l baturiciu de la población tunecina y l'entamu de la llucha armada contra Francia, en 1952, ye encarceláu de nuevu, mientres dos años nes Islles de la Galita, hasta que ye lliberáu y nomáu p'axustar los términos de la independencia col primer ministru francés, Pierre-Mendès France. Tres llargos discutinios, Burguiba llogra alcuerdos d'autonomía interna pa Túnez y torna trunfante a la capital tunecina'l 1 de xunu de 1955. Sicasí, l'allegría duró pocu, una y bones l'alcuerdu llográu nun presta a Salah Ben Youssef nin a los sos partidarios, quien esixíen la independencia total del Magreb.
Esti desalcuerdu da empiezu a una guerra civil ente los partidarios de Burguiba, qu'abogaben por una política gradual y modernizadora, y los conservadores partidarios nacionalistes de Ben Youssef. L'enfrentamientu termina col Congresu de Sfax de 1955 sofitando a Burguiba, quien llograría la independencia de Francia'l 20 de marzu de 1956.
Tres la independencia del país, Burguiba foi nomáu Primer Ministru pol rei Muhammad VIII al-Amin y actuó como gobernante de facto hasta anular los poderes del bey y proclamar la República, el 25 de xunetu de 1957. Darréu, ye nomáu presidente interín de Túnez hasta que se promulga la constitución y Burguiba ye escoyíu presidente permanente.
El so gobiernu tuvo centráu la occidentalización del país dientro del modelu del socialismu árabe, incluyendo meyores nel sistema educativu, la llucha contra la desigualdá de xéneru, el desenvolvimientu de la economía y el caltenimientu d'una política esterior neutral, lo que lo convirtió nuna esceición ente los líderes árabes. La so gran reforma foi'l Códigu Civil tunecín. Bourguiba estableció un sistema presidencial que llueu se convirtió nun estáu de partíu únicu que duró venti años y tuvo apoderáu pol so partíu, el Partíu Socialista Desturiano. En 1975, el Parllamentu tunecín proclamó-y presidente vitaliciu de la República.
El final del so gobiernu de trenta años tuvo marcáu por un cayente na so salú, una guerra de socesión” y l'ascensu del clientelismu y del islamismu na política. El so mandatu concluyó cola so destitución pol entós primer ministru, Zine El Abidine Ben Ali, el 7 de payares de 1987. El depuestu presidente foi calteníu so arrestu domiciliariu y alloñáu de la política, nuna residencia en Monastir, onde permaneció hasta la so muerte'l 6 d'abril de 2000.
1903-30 Infancia y mocedá
Primeros años: el postreru de los hermanos Habib Burguiba nació en Monastir, nel senu d'una familia de clase media terrateniente, siendo l'octavu y últimu fíu de Ali Burguiba y Fatouma Khefacha. La fecha oficial de la so nacencia ye'l 3 d'agostu de 1903, anque él afirmó nacer un añu antes, el 3 d'agostu de 1902, o posiblemente en 1901. La madre de Burguiba concebir cuando tenía cuarenta años, lo que, según él, foi causa de gran vergüenza pa ella.
A pesar de les dificultaes financieres, Ali Burguiba dio gran importancia a la educación de los sos fíos. Recluta nel exércitu, Ali pasó diecinueve años de la so vida faciendo campaña, antes de retirase. Deseosu d'evita-y tal destín al so últimu fíu, asegurar de que Habib llograra'l so certificáu d'estudios primarios, documentu que lo eximiría del serviciu militar. Cuando Habib Burguiba naz, Ali convertir en conceyal, lo que-y dexa ameyorar la so situación económica y ufiertar a tolos sos fíos un futuru educativu meyor.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.26. left|miniaturadeimagen|Ali Bourguiba arrodiáu de los sos fíos Mohamed, Ahmed, M'hamed, Mahmoud y Habib.|250x250px
Habib Burguiba creció nun ambiente femenino. Pasaba los díes cola so madre, la so güela y les sos hermanes, Aïcha y Nejia, lo que-y fixo consciente de les xeres doméstiques que teníen de realizar les muyeres y de la so desigualdá frente a los homes.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.29. Cuando tenía cinco años, en setiembre 1907 y n'empecipiando la so educación primaria en Monastir, el so padre unviar a Túnez pa siguir los sos estudios na escuela primaria Sadiki. Habib viose fondamente afeutáu pola separación de la so madre a esa temprana edá.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.32. Nel momentu de la so llegada, la ciudá taba lluchando contra'l protectoráu, una fase inicial del movimientu nacional tunecín dirixíu por Ali Bach Hamba. Mentanto, Habib instalar nel barriu de la burguesía comercial de Tourbet El Bey na medina de Túnez, onde'l so hermanu, M'hamed, arrienda una casa na cai Korchani.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.33.
El mozu Habib pasaba les sos vacaciones en Monastir, ayudando a los sos familiares coles xeres. A la fin de cada temporada de vacaciones, volvía a Túnez, onde dempués de les clases solía pasiar peles cais. Les protestes de 1911 y la execución de Manoubi Djarjar, influyeron nes sos incipientes opiniones polítiques.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.35.
En 1913, Habib llogra'l so certificáu d'estudios primarios, lo qu'allegra descomanadamente al so padre.Martel 1999, p.16. D'esta forma, el mozu llogra evitar el serviciu militar y, al igual que los sos hermanos mayores, ye almitíu como internu nel Colexu Sadiki pa cursar los sos estudios secundarios con total llibertá. Sicasí, la so allegría ye efímera porque, a empiezos de payares de 1913, cuando tien diez años, la so madre muerre.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.37.
Adolescencia y estudios secundarios Col empiezu de la Primer Guerra Mundial, en setiembre de 1914, Habib dexa la casa del so hermanu ya instálase na residencia del Colexu Sadiki. Les restricciones presupuestaries, promulgaes pa sofitar l'esfuerciu bélicu, empeoraron les condiciones de vida y, especialmente, el suministru d'alimentos. Estes circunstancies llevaron a Burguiba, y al restu d'estudiantes, a protestar contra la situación.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.39.
Les calificaciones de Habib na escuela fueron baxes y, poro, a la fin de la so educación secundaria en 1917 nun pudo llograr el certificáu escolar.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.43. A pesar de la so esixencia, el direutor del Sadiki déxa-y repitir el so sestu y últimu añu de la escuela secundaria en 1919-1920. Sicasí, el duru iviernu y la malnutrición sufrida pola guerra empeoraron la so salú. Habib acabó siendo hospitalizáu dempués de sufrir una infeición y, arriendes d'ello, viose obligáu a abandonar los sos estudios y a permanecer nel hospital hasta que se recuperó.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.41. left|miniaturadeimagen|319x319px|Bourguiba en 1917
Dempués d'abandonar l'hospital, Bourguiba pasó casi dos años viviendo col so hermanu mayor, Mohamed, un asistente médicu nel hospital local d'El Kef, que tamién yera un fuerte modernista y defensor del secularismu. Mohamed vivía con una enfermera italiana que dio la bienvenida al mozu Habib y ayudó a cubrir el so vacíu emocional. La so estancia ellí, que duró ventiún meses, dende xineru de 1920, foi para Habib un importante puntu d'inflexón. Los habitantes de la ciudá ayudar a integrase: aprendió a xugar a les cartes, aldericaba estratexes militares colos soldaos ellí apostaos y empezó a interesase na figura de Mustafa Kemal Atatürk. La participación n'actividaes teatrales, qu'ensayaba col so hermanu, apurrió-y enfotu en sí mesmu.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.44.
La fundación del Destour, mientres s'atopaba n'El Kef, llevó a Burguiba a interesase pol nacionalismu tunecín, espresando la so voluntá de siguir los sos estudios secundarios pa poder cursar Derechu en Francia, y lluchar contra'l poder colonial. La xunta familiar que se celebró p'aldericar esti asuntu foi un completu fracasu: los sos hermanos consideraron que nun yera lo suficientemente bonu y que nun financiaríen los sos estudios. Solo'l so hermanu Mahmoud, de trenta años, prometió ayudar. Col so sofitu, Burguiba inscribir nel Llicéu Carnot de Túnez.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.47.
Na escuela secundaria, Burguiba llogró altes calificaciones en Matemátiques. N'aprobando la primer parte del bachilleratu con escelentes resultaos, terminó escoyendo la caña de Filosofía. Nel llicéu fíxose amigu de Tahar Sfar y Bahri Guiga, con quien formó'l "Tríu Saheliano". Al nuevu Burguiba gustába-y visitar biblioteques con avezamientu y yera un apasionáu de los llibros d'historia, anque dacuando saltábase les clases. Llueu, empezó dase cuenta de les desigualdaes qu'esistíen ente franceses y tunecinos, lo que tuvo un gran impautu nel mozu.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.47.
En 1922, cuando'l Bey Naceur amenaza con abdicar por cuenta de les manipulaciones del Residente Xeneral, la opinión pública decide movilizase. El 22 d'abril de 1922, Habib participa na manifestación de sofitu al monarca nacionalista. Marcáu por esti socesu, el mozu empieza a participar n'alderiques y a sofitar el socialismu.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.50. El so últimu añu de bachilleratu, en 1923-1924, tuvo marcáu pol deséu de llograr una beca pa estudiar en París. El so hermanu Mahmoud sofitaría-y económicamente, unviándo-y cincuenta francos cada mes. En 1924 Habib graduar con calificaciones d'honor, ocupando'l primer llugar de la so clase. A la fin de los exámenes, Bourguiba colar a París pa siguir los sos estudios.Bessis y Belhassen, Souhayr 2012, p.53.
Educación cimera en París